5.3.4 Vierde kernelement: het informeren van belastingplichtigen over het verschuldigde belastingbedrag

Het laatste kernelement waarop ik de in andere landen toegepaste heffingstechnieken heb vergeleken, betreft het informeren van belastingplichtigen over het door hen verschuldigde belastingbedrag. Daar waar ik informatie heb kunnen verzamelen over ‘direct/administrative assessment’ blijkt dat de belastingdienst een zogenoemde ‘assessment’ toezond aan de belastingplichtige (vergelijkbaar met wat in Nederland wordt aangeduid als een aanslag).

Tabel 11 Overzicht direct/administrative assessment; informeren van belastingplichtigen

Bij ‘self-assessment’ moet de belastingplichtige in de regel gelijktijdig met het indienen van de aangifte, het verschuldigde belastingbedrag betalen. Een formele beschikking in de vorm van een assessment (oftewel een aanslag) wordt niet vastgesteld. Dit is alleen het geval als er een wijziging is in het bedrag dat van een belastingplichtige wordt geheven. Dit is vergelijkbaar met de naheffingsaanslag in Nederland.

Tabel 12 Overzicht self-assessment; informeren van belastingplichtigen

Daarmee is op het punt van het informeren van belastingplichtigen sprake van onderscheid tussen ‘self-assessment’ (niet informeren) en ‘direct/administrative assessment’ (wel informeren). Verschillende landen, zoals Australië, Nieuw Zeeland, Ierland en het Verenigd Koninkrijk, kennen binnen ‘self-assessment overigens wel de mogelijkheid om de belastingdienst – als een soort service voor de belastingplichtigen (meestal particulieren die voor een bepaalde datum aangifte doen) – te laten uitrekenen en schriftelijk te laten mededelen welk bedrag aan belasting is verschuldigd. Pas na het ontvangen van die mededeling hoeven de betreffende belastingplichtigen hun belastingschuld te betalen.1 Uit onderzoek van de Asia-Oceania Tax Consultants’ Association (AOTCA), de Confédération Fiscale Européenne (CFE) en Society of Trust and Estate Practitioners (STEP) onder 41 landen komt verder naar voren dat het laten berekenen van de verschuldigde belasting een vorm van service is van de desbetreffende belastingdienst.2 De onderzoekers spreken daarover hun verbazing uit, omdat zij het vaststellen van een aanslag zien als een soort fundamenteel recht op zekerheid dat belastingplichtigen hebben met betrekking tot hun fiscale verplichtingen. Dat ontbreekt als er geen formele aanslag wordt vastgesteld.3