3.3.1.1 (Wettelijk) uitgangspunt

58. In art. 2: 345-347 BW is bepaald wie verzoeken tot het instellen van een onderzoek kunnen indienen.1 Dit zijn wat betreft NV’s en BV’s de advocaat-generaal bij het Gerechtshof Amsterdam om redenen van openbaar belang (art. 2: 345 lid 2 BW), aandeelhouders en certificaathouders die alleen of gezamenlijk ten minste 10% van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of rechthebbenden zijn op een bedrag van aandelen of certificaten daarvan tot een nominale waarde van € 225 000 of zoveel minder als de statuten bepalen (art. 2: 346, onder b BW)2, degenen aan wie daartoe bij de statuten of bij overeenkomst met de rechtspersoon de bevoegdheid is toegekend (art. 2: 346, onder c BW) en verenigingen van werknemers, mits aan de in art. 2: 347 BW gestelde voorwaarden is voldaan. Deze opsomming van enquêtegerechtigden is eveneens bepalend voor verzoeken tot het treffen van onmiddellijke voorzieningen voor de duur van het geding (art. 2: 349a lid 2 respectievelijk art. 2: 355 lid 3 BW3) en het treffen van voorzieningen na gebleken wanbeleid (art. 2: 355 lid 1 BW).

59. De Vries Robbé Groep. De Hoge Raad heeft beslist dat de Ondernemingskamer strikt de hand dient te houden aan de in de wet vervatte opsomming van enquêtegerechtigden. Ons hoogste rechtscollege vernietigt in de beschikking inzake De Vries Robbé Groep4 de beslissing van de Ondernemingskamer waarin de vennootschap bevoegd en ontvankelijk is verklaard in haar verzoek tot het doen instellen van een onderzoek bij zichzelf.5 Hij overweegt daartoe dat zowel op grond van de tekst van art. 2: 345 BW als de wetsgeschiedenis moet worden aangenomen dat de bevoegdheid tot het indienen van een enquêteverzoek alleen toekomt aan degenen aan wie deze bevoegdheid in de wet is verleend: ‘Uit de tekst en de strekking van art. 2: 346 volgt dat de daarin opgenomen opsomming van degenen die bevoegd zijn tot het indienen van een verzoek limitatief is. Uit deze opsomming kan niet worden afgeleid dat deze bevoegdheid verleend is aan de rechtspersoon ten aanzien waarvan het onderzoek zou moeten worden ingesteld.’ De Hoge Raad voegt hier aan toe dat ook het bepaalde in art. 2: 346, onder c BW de vennootschap nimmer soelaas kan bieden: ‘Het zou in strijd zijn met de strekking van art. 2: 346, aanhef en sub c, om tot degenen aan wie daartoe bij statuten of bij overeenkomst de bevoegdheid kan worden toegekend, ook de rechtspersoon die voorwerp moet zijn van het onderzoek, te rekenen.’ (rechtsoverweging 3.3)6