3.3.3 VBTB

De afkorting VBTB staat voor "Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording". Aan de hand van een aldus genaamde regeringsnota uit 1999 en de daaruit voortvloeiende algehele herziening van de Comptabiliteitswet uit 2002 (die desondanks de naam 'Comptabiliteitswet 2001' (verder: Cw 2001) heeft meegekregen)1 is de begrotingscyclus op nationaal niveau drastisch gewijzigd. Bovengenoemde nota heeft zijn wortels in het project "Versnelling en kwaliteitsverbetering van de financiële verantwoordingen" (dat van start ging in 1997), waaruit onder meer het rapport "Jaarverslag in de politieke arena" 998) voortkwam van de hand van de werkgroep Financiële verantwoordingen. 2

De hoofddoelstelling van VBTB is volgens de nota de "vergroting van de informatiewaarde van de begrotings- en verantwoordingsstukken".3 De voornaamste uitwerking van deze hoofddoelstelling is een grootscheepse verandering van de wijze waarop de gegevens bij zowel de begroting als de rekening worden gepresenteerd, waarbij naast de uitgaven en ontvangsten het te voeren dan wel gevoerde beleid centraal staat. De in de begrotingen opgenomen uitgaven moeten meer dan voorheen worden gekoppeld aan de beoogde beleidsdoelen. De in de jaarverslagen opgenomen verantwoording moet meer dan voorheen inzichtelijk maken in hoeverre het beleid is gerealiseerd en in hoeverre dit de beoogde effecten heeft gehad. Deze kant van de VBTB-operatie wordt vaak samengevat in drie vragen. Ten aanzien van de begroting zijn dat: "Wat willen we bereiken?", "Wat gaan we daarvoor doen?" en "Wat mag dat kosten?" Ten aanzien van de jaarverslagen zijn dat logischerwijs: "Hebben we bereikt wat we hebben beoogd?", "Hebben we gedaan wat we daarvoor zouden doen?" en "Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?"4

Zoals aangegeven komt de VBTB-operatie voort uit het project "Versnelling (curs. WvdW) en kwaliteitsverbetering van de fmanciële verantwoordingen". Zij heeft dus niet uitsluitend betrekking op de wijze van presenteren van financiële informatie, maar ook op de tijdstippen waarop deze wordt gepresenteerd. In de VBTB-nota, maar vooral in het rapport "Het jaarverslag in de politieke arena" wordt aandacht gevraagd voor de tijdigheid van met name de fmanciële verantwoording in de jaarverslagen. In het laatstgenoemde rapport wordt gesteld dat de jaarstukken slechts tot hun recht kunnen komen, als de behandeling ervan zo snel mogelijk plaatsvindt na het jaar waarop zij betrekking hebben. 5 Het ligt inderdaad voor de hand dat het politieke gewicht van een vast te stellen jaarrekening groter is, naarmate de daarin verantwoorde uitgaven actueler zijn. Daarnaast kunnen de bevindingen die voortvloeien uit een vroegtijdige behandeling van de verantwoording eerder worden meegenomen in de voorbereiding van de nieuwe begrotingen. Inmiddels hebben deze voornemens gestalte gekregen. Sinds 2000 worden de verantwoordingen gepubliceerd op de derde woensdag van mei, die in parlementaire kringen de bijnaam 'woensdag-gehaktdag' heeft gekregen.