Einde inhoudsopgave
De notaris en gelijk oversteken (AN nr. 184) 2024/2.2.4
2.2.4 Duiding factoren/Tijdsspanne
mr. T.J. Bos, datum 01-05-2023
- Datum
01-05-2023
- Auteur
mr. T.J. Bos
- JCDI
JCDI:ADS941706:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Kamerstukken II 1992/93, 23095, nr. 8, p. 5 (MvT).
Zie hoofdstuk 2, deel 2 (publicatie 2), par. 4.3 e.v. en deel 3 (evaluatie), par. 2; hoofdstuk 4, deel 2 (publicatie 1), par. 3.2.
Zie hoofdstuk 2, deel 2 (publicatie 1), par. 4.3.1.
Zie hoofdstuk 2, deel 2 (publicatie 2), par. 2 en deel 3 (evaluatie). Een vergelijkbare afweging is overigens waarneembaar in art. 4:140 BW (eerste volzin): “Is een aan een erfstelling toegevoegde voorwaarde dertig jaren na het overlijden van de erflater nog niet vervuld, dan vervalt de beschikking, wanneer het een opschortende voorwaarde is; is het een ontbindende voorwaarde, dan vervalt de voorwaarde”. Ook in deze context is het van belang dat de beperking in beschikkingsbevoegdheid en uitwinbaarheid die de voorwaardelijke beschikking/gerechtigdheid met zich brengt, niet tot in de lengte der dagen voortduurt.
De enkele vaststelling dat het in een bepaalde situatie op basis van de hierboven genoemde factoren wenselijk lijkt om het belang bij een wederkerige (niet) oversteek te waarborgen, brengt nog niet met zich dat dit belang dan ‘koste wat het kost’ gewaarborgd dient te worden. De hierboven genoemde argumenten moeten dan ook als niet meer dan aanwijzingen en/of gezichtspunten worden gezien. Men neme de situatie waarin de koper van een uniek goed geconfronteerd wordt met een contraire verhaalsuitoefening. Zoals hierboven vastgesteld, is dit een situatie waarin een wederkerige oversteek de meest wenselijke uitkomst vormt. Echter, dit heeft niet tot gevolg dat – indien een koper bijvoorbeeld in 2040 een registergoed wenst te verwerven – het betreffende registergoed vanaf heden tot 2040 buiten het rechtsverkeer dient te worden gehouden teneinde nakoming van de verplichting tot levering jegens de koper te waarborgen. De duidelijkste belichaming hiervan naar Nederlands recht vormt artikel 7:3 lid 4 BW; ook al heeft de koper van een registergoed doorgaans een zeer sterk belang bij een wederkerige oversteek, dan nog wordt dit belang slechts gedurende zes maanden ná de inschrijving van de koopovereenkomst beschermd. Langere bescherming van het belang van de koper zou onaanvaardbaar zijn met het oog op het belang van het rechtsverkeer.1 Ook het tegenovergestelde is waar; indien uit de genoemde factoren lijkt te volgen dat het belang van partijen bij een wederkerige (niet) oversteek niet bijzonder sterk is, betekent dit niet direct dat goederen niet aan het rechtsverkeer onttrokken mogen worden. Het kan ook dan nog acceptabel zijn om goederen slechts gedurende een korte periode aan het rechtsverkeer te onttrekken, teneinde niet in alle – maar wel in enkele – situaties de wederkerige (niet) oversteek te kunnen waarborgen. Het is ook mogelijk om, door middel van een kortdurende onttrekking aan het rechtsverkeer, de partijen bij een transactie te beschermen tegen een specifiek type conflict. Dit wordt geïllustreerd door de status van de op een kwaliteitsrekening gestorte koopsom bij de overdracht van een goed. Omdat een faillissement terugwerkt tot 00.00 uur van de dag waarop het wordt uitgesproken, luidt de heersende leer dat vanaf 00.00 uur, een op de kwaliteitsrekening gestorte koopsom buiten de macht van de koper en diens schuldeisers wordt geplaatst, teneinde een wederkerige oversteek ten gunste van de verkoper te waarborgen.2 Ná de transactie blijft het geld nog één dag op de rekening staan, om ten gunste van de koper de niet-oversteek te kunnen waarborgen indien de vorige dag de verkoper is gefailleerd.3 Zoals het Centavos-arrest illustreert, brengt de wens om een niet-oversteek ten gunste van de koper te waarborgen niet met zich dat de koopsom tot in de lengte der dagen buiten de macht van de verkoper en diens schuldeisers blijft, ook al is het ook dan nog mogelijk dat de overdracht van het registergoed met terugwerkende kracht wordt aangetast.4