9.5.3 Suggesties voor nader onderzoek

De relatie tussen klimaatverandering en personentoetsingen was ten tijde van het schrijven van hoofdstuk 5 en de afsluiting van dit hoofdstuk op 1 december 2018 nog goeddeels “pionieren”. De ontwikkelingen zijn sindsdien echter snel gegaan. In korte tijd lijkt een breed gedragen consensus te zijn ontstaan voor de gedachte dat de hoogste leiding de verantwoordelijkheid dient te nemen voor de beheersing van klimaat- gerelateerde risico’s in de organisatie, en dat toezichthouders erop dienen toe te zien dat dit daadwerkelijk gebeurt.

Zo adviseerde ESMA in 2019 dat het hoger management en het bestuur bij beleggingsondernemingen, net als de afdelingen audit en compliance, duurzaamheidsrisico’s bij de uitvoering van hun taken moeten betrekken1 en dat het hoger management en het bestuur bij beheerders van icbe’s en beleggingsinstellingen verantwoordelijk zijn voor de integratie van duurzaamheidsrisico’s in de onderneming.2 In diezelfde lijn heeft EBA aanbevolen om duurzaamheidsrisico’s te integreren in de strategie en risicomanagementprocessen van banken,3 aangevuld door de ECB die in mei 2020 duidelijke verwachtingen heeft geformuleerd: “The management body is expected to consider climate-related and environmental risks when developing the institution’s overall business strategy, business objectives and risk management framework and to exercise effective oversight of climate-related and environmental risks.”4

Daarnaast heeft EIOPA in april 2019 aangegeven dat de EIOPA-Richtsnoeren voor het governance-systeem dienen te worden aangepast om te verduidelijken dat duurzaamheid onderdeel vormt van de (collectieve) geschiktheidseisen. De benodigde geschiktheid bestaat, aldus EIOPA, immers niet alleen uit kwalificaties, kennis en ervaring met verzekeren en de financiële sector.5

Ook kan gewezen worden op de rapporten uit april 2019 en mei 2020 van het Network for Greening the Financial System (NGFS), een wereldwijd netwerk bestaande uit 34 toezichthouders en centrale banken.6 Door het NGFS wordt aanbevolen dat toezichthouders klimaat-gerelateerde risico’s betrekken bij de uitvoering van het prudentieel toezicht. Gezien de centrale rol van het bestuur en de RvC bij het adresseren van klimaat- gerelateerde risico’s en het geven van de bijbehorende strategische sturing, moeten toezichthouders zich er van verzekeren dat klimaat- gerelateerde risico’s goed worden begrepen en besproken door het bestuur en de RvC, dat deze risico’s worden meegewogen bij de uitvoering van het risicomanagement en investeringsbeslissingen en verankerd worden in de strategie. Deze aanbevelingen sluiten aan bij de Kamerbrief “Verkenning markt voor groene financiering” uit augustus 2019, waarin de Minister van Financiën zich voorstander toont van een verdere integratie van duurzaamheidsrisico’s in het toezicht van DNB, de AFM en de Europese toezichthoudende autoriteiten.7

Vervolgonderzoek kan zich richten op het nader bestuderen van deze ontwikkelingen en de voortschrijdende integratie van het onderwerp klimaat in het leerstuk van de personentoetsingen. Aan de hand daarvan kan worden onderzocht in hoeverre inmiddels is geëxpliciteerd dat klimaat-gerelateerde risico’s bij de uitvoering van personentoetsingen kunnen worden betrokken, in hoeverre dit in de praktijk ook daadwerkelijk gebeurt en of nadere wet- en regelgeving (op hoger Europees niveau) is gewenst. Onderscheid kan daarbij worden gemaakt tussen de verschillende sectoren, waaronder de in hoofdstuk 5 genoemde banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen, beheerders van beleggingsinstellingen en beheerders van een icbe. De pensioenfondsen zijn in hoofdstuk 5 onbesproken gebleven. De pensioenfondsen staan echter onder meer door de omvangrijke beleggingsportefeuilles in het hart van de klimaatdiscussie, en het zou goed zijn om ook deze sector in het vervolgonderzoek te betrekken.8