3.2.2 Handelingsbegrip

De tweede notie is het handelingsbegrip. Het feit dát een rechtspersoon in de zin van art. 6:162 BW kan handelen staat niet ter discussie – dit is zowel juridisch als maatschappelijk geaccepteerd –, maar het is wel lange tijd onduidelijk geweest hoe dit handelen theoretisch kan worden verklaard. Traditioneel werd uitgegaan van een fysiek handelingsbegrip.1 Hieronder verstaat men een lichamelijke handeling die het resultaat is van een menselijke intentie.2 Een fysiek handelingsbegrip vormt een probleem voor een rechtspersoon; het is problematisch om te spreken van een ‘lichaamsbeweging’ en een ‘intentie’.3 Met andere woorden, het fysiek handelingsbegrip gaat uit van de handeling als een gewilde spierbeweging of een subjectieve verrichting.4

Tegenover het fysiek handelingsbegrip staat het juridisch handelingsbegrip. De handeling wordt niet geconstitueerd door een fysieke gedraging en een wilsactie, maar door het voldoen aan een (juridische) norm.5 De context – het construct aan sociale normen en praktijken – is doorslaggevend voor het handelingsbegrip.6

Het handelingsbegrip moet in juridische zin en niet in fysieke zin worden opgevat.7 Mijns inziens zijn daar twee argumenten voor aan te dragen. Ten eerste is de ‘persoon’ in het recht ook een juridisch construct. Voor de handeling van die persoon zou hetzelfde moeten gelden.8 Ten tweede houdt, zoals ik hierboven heb aangevoerd, het fysiek handelingsbegrip geen stand indien de handelende actor een rechtspersoon is. Genoemde bezwaren gelden echter niet bij het juridisch handelingsbegrip. Door de handeling te zien als een juridisch en sociaal construct, kunnen rechtspersonen ‘handelen’.9 Een juridisch handelingsbegrip verdient daarom uit praktisch oogpunt de voorkeur boven een fysiek handelingsbegrip.