Einde inhoudsopgave
Verlofstelsels in strafzaken (SteR nr. 37) 2018/2.3.d
2.3.d Tussenconclusie
mr. G. Pesselse, datum 01-12-2017
- Datum
01-12-2017
- Auteur
mr. G. Pesselse
- JCDI
JCDI:ADS603453:1
- Vakgebied(en)
Strafprocesrecht / Algemeen
Voetnoten
Voetnoten
Haak 2003b, p. 722: “Een verlofstelsel vraagt de organisatie van een nieuwe instantie die de zaken selecteert en vergt bovendien lastige abstracte selectiecriteria voor een reeks van concrete zaken.”; Commissie werkbelasting strafkamer Hoge Raad 1996, p. 9: “[Een verlofstelsel houdt in] dat een zaak alleen in cassatie wordt onderzocht na een voorafgaande toets – door bijvoorbeeld de lagere rechter of een kamer van het hoogste rechtscollege zelf – aan criteria die doorgaans verband houden met het belang van de rechtseenheid en rechtsontwikkeling.”
Volgens Tjiong 2016a, aant. 3.3. bij art. 427 Sv, wordt in een verlofstelsel “een strafzaak pas na voorafgaand rechterlijk verlof aan de Hoge Raad voorgelegd”.
Volgens Marseille 2010, p. 21 en Boekema, Herweijer & Marseille 2012, p. 45 houdt een verlofstelsel in dat “alleen zaken die aan een of meer bijzondere eisen voldoen tot de procedure van hoger beroep worden toegelaten”. Zie verder nog Pinckaers 1997, p. 223, die de zeeffunctie van de cassatiebalie aanduid als “min of meer” een verlofstelsel; De Hullu & Van Dorst 2007, p. 44, die aangeven dat in een verlofstelsel van opschortende werking van het instellen van cassatieberoep op de executeerbaarheid van de bestreden uitspraak “zeker” geen sprake meer zal zijn; Keulen 2009, p. 211, die opmerkt dat cassatie in het belang der wet feitelijk als een verlofstelsel werkt; zie ook Van Schaik 1990, p. 140-141.
Kamerstukken II 2010/11, 32576, nr. 3, p. 6 (Versterking cassatierechtspraak).
Zie bijv. Commissie normstellende rol Hoge Raad 2008, p. 46-47.
Overeenstemming over een definitie van het begrip verlofstelsel bestaat niet. Naast omschrijvingen in termen van beslisvrijheid, enige toegangsmaatstaf, dan wel de wijze van behandeling van het beroep, gebruiken sommigen bovendien gemengde,1 circulaire 2 of generieke3 definities. In weer andere publicaties, met name rondom de introductie van artikel 80a RO, wordt de kwalificatie verlofstelsel nadrukkelijk vermeden. Gesproken wordt over een selectiemechanisme, hetgeen men onderscheidt van een verlofstelsel,4 terwijl anderen artikel 80a RO juist wel als verlofstelsel beschouwen.5 Wat de noodzakelijke en voldoende voorwaarden zijn voor kwalificatie van enige regeling als verlofstelsel, daarover verschillen de inzichten nogal.
Ik benadruk dat het ontbreken van precisie of eenduidigheid niet als verwijt aan de aangehaalde auteurs moet worden opgevat. Een scherpe definitie is voor het doel van hun bijdragen soms niet van belang, en vaak maken zij op andere wijze wel duidelijk waarover zij schrijven. Daarbij koppelen zij aan het woord verlofstelsel soms adjectieven zoals ‘beperkt’, ‘zuiver’, ‘negatief’, ‘gebonden’ of ‘klassiek’, waardoor dikwijls de betekenis van het zelfstandige naamwoord ‘verlofstelsel’ in het midden blijft.6 Deze concessie laat intussen onverlet dat een eenduidige en bruikbare definitie van het centrale begrip verlofstelsel niet uit de literatuur naar voren komt. En daar komt nog een tweede dimensie van onduidelijkheid bij.