2.2.1 Het einde van de arbeidsovereenkomst als natuurlijk einde van de rechtsverhouding tussen werknemer en werkgever?

Wanneer je spreekt over een postcontractuele fase, ligt het voor de hand dat deze begint bij het einde van de contractuele fase: het einde van de arbeidsovereenkomst. Op dat moment eindigen, in beginsel, alle rechten en verplichtingen uit hoofde van de arbeidsovereenkomst. Een ontbinding van een wederkerige overeenkomst, zoals de arbeidsovereenkomst, bevrijdt partijen van niet nagekomen verbintenissen en staakt de rechtsverhouding tussen partijen.1 Opzegging beoogt hetzelfde,2 evenals een beëindigingsovereenkomst met wederzijds goedvinden, waarbij partijen finale kwijting overeenkomen. Een dergelijke beëindigingsovereenkomst is immers een vaststellingsovereenkomst ex artikel 7:900 BW, waarbij partijen door middel van finale kwijting vaststellen dat er wederzijds (na betaling van loon en dergelijke) geen verplichtingen meer over en weer zijn. Het gevolg van dat einde van de arbeidsovereenkomst is ingrijpend: de werknemer verliest het recht op loon tegenover de werkgever, de werkgever verliest de arbeid van de werknemer. Het is niet voor niets dat het ontslagrecht een centrale plek inneemt binnen het arbeidsrecht. Als de hobbel van het ontslagrecht echter eenmaal is genomen en vaststaat dat de arbeidsovereenkomst gaat eindigen, faciliteert de wet dat partijen financieel met elkaar afrekenen. Schulden van de werknemer kunnen worden verrekend met het loon (artikel 7:632 BW), vakantiedagen worden uitbetaald (artikel 7:641 BW) en er moet – in bepaalde gevallen – een transitievergoeding worden betaald (artikel 7:673 BW). Het systeem van de wet is er daarmee op gericht dat het einde van de arbeidsovereenkomst het einde van de rechtsverhouding tussen werkgever en werknemer bewerkstelligt.