8.2.3 Polisvoorwaarden wijzigen per het moment van portefeuilleoverdracht lijkt niet mogelijk

Gelet op de hiervoor beschreven jurisprudentie is het naar mijn mening niet mogelijk om de en bloc-clausule toe te passen per het moment van een portefeuilleoverdracht waarvoor de toezichtrechtelijke route wordt gevolgd. Het per het moment van portefeuilleoverdracht toepassen van een en bloc-clausule zou impliceren dat de verkrijgende verzekeraar (en dus niet de overdragende verzekeraar) voorafgaand aan de portefeuilleoverdracht een brief stuurt aan de polishouders van de overdragende verzekeraar dat hij de en bloc-clausule toepast per het moment van portefeuilleoverdracht. Als de overdragende verzekeraar de en bloc-clausule wilde toepassen, zou hij dat immers voorafgaand aan de overdracht zelf al wel gedaan hebben.

Per het moment van portefeuilleoverdracht kan zich echter niet de situatie voordoen dat het voortbestaan van de verkrijgende verzekeraar in gevaar komt wanneer de verzekeringsovereenkomsten ongewijzigd worden voortgezet. Op grond van art. 3:118 Wft stemt DNB immers slechts in met een portefeuilleoverdracht indien de verkrijgende verzekeraar, mede gelet op de voorgenomen overdracht, voldoet aan het solvabiliteitskapitaalvereiste. De situatie dat DNB instemt met een portefeuilleoverdracht terwijl het voor het voortbestaan van de verkrijgende verzekeraar noodzakelijk zou zijn per het moment van portefeuilleoverdracht de en bloc-clausule toe te passen met betrekking tot de portefeuille die hij verwerft, kan ik mij gelet op art. 3:118 Wft nauwelijks voorstellen.1

Als DNB al zou menen dat zij kan instemmen met een portefeuilleoverdracht waarbij de verkrijgende verzekeraar na de overdracht, mede gelet op de voorgenomen overdracht, alleen aan het solvabiliteitskapitaalvereiste zou kunnen voldoen indien de en bloc-clausule per het moment van portefeuilleoverdracht wordt toegepast, dan nog zou DNB strikt genomen een proces toestaan dat voor de polishouders verwarrend en niet te begrijpen is. De wettelijke regeling van de portefeuilleoverdracht houdt immers normaal gesproken in dat de contractuele rechtsverhouding tussen de overdragende verzekeraar en de polishouders in zijn geheel overgaat.2 Ook de voorbeeldteksten van DNB voor de publicatie in de Staatscourant en (dag)bladen gaan daarom uit van de gedachte dat de contractuele relatie tussen de verzekeraar en de polishouders niet wijzigt door de portefeuilleoverdracht:

Geredeneerd vanuit de positie van DNB lijkt het mij onwenselijk indien DNB er geen bezwaar tegen maakt wanneer de verkrijgende verzekeraar de polisvoorwaarden per het moment van portefeuilleoverdracht met een beroep op de en bloc-clausule wil wijzigen. Indien DNB immers vervolgens opdraagt om deze advertentietekst te plaatsen, dan werkt DNB mee aan een situatie waarin de polishouder enerzijds een individuele kennisgeving krijgt met de mededeling dat de polisvoorwaarden wijzigen en anderzijds een Wft-advertentie leest waarin staat dat de voorwaarden ongewijzigd blijven. Het zou voor veel polishouders onbegrijpelijk zijn als via advertenties op grond van de Wft wordt gecommuniceerd dat de voorwaarden niet veranderen en via individuele kennisgevingen dat dat toch wel het geval is. Indien DNB in deze alinea van de advertentieteksten ook informatie over de en bloc-clausule laat toevoegen, spreekt DNB door het goedkeuren van de advertentieteksten impliciet haar goedkeuring uit over de toepassing daarvan. Hetzelfde geldt indien DNB eventueel opdraagt individuele kennisgevingen te versturen en ermee zou instemmen dat daarin ook een wijziging van polisvoorwaarden wordt aangekondigd. Dat kan snel tot kritiek leiden.

Overigens denk ik dat de verkrijgende verzekeraar een risico loopt dat polishouders toch door een rechter in het gelijk gesteld worden indien zij eventueel een juridische procedure zouden beginnen, omdat zij zich op het standpunt stellen dat het toepassen van de en bloc-clausule in de onderhavige omstandigheden naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. De verkrijgende verzekeraar kiest er immers zelf voor om de verzekeringsportefeuille te verwerven. Dat voorafgaand aan de portefeuilleoverdracht al voorzienbaar was dat de verzekeraar de en bloc-clausule zou moeten toepassen, zou door een rechter meegewogen kunnen worden bij de beoordeling of het toepassen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid al dan niet aanvaardbaar was.