26.3 Wat is aanbouw?

Eerder heb ik opgemerkt dat het al dan niet vrijstaande karakter van een muur dient te worden beoordeeld aan de hand van de verkeersopvatting. Het begrip ‘aanbouw’ speelt daarbij een belangrijke rol.

Wanneer spreken wij nu over aanbouw ? Ik zou een onderscheid willen maken tussen gebruiken/ingebruikneming enerzijds en aanbouw anderzijds. Aanbouw is in mijn visie een vorm van gebruiken/ingebruikneming die consequenties heeft voor het al dan niet (half) vrijstaande karakter van de muur en derhalve ten aanzien van muren als waarover wij hier spreken voor de eigendomssituatie.

Vindt in geval van een vrijstaande mandelige muur geen aanbouw, maar wel ingebruikneming plaats (denk aan de vogelkooi), dan blijft de muur mandelig. Vindt aan een dergelijke muur wel aanbouw aan een zijde daarvan plaats (denk aan carportgarage) dan ontstaat privé-eigendom.

Allereerst nog even de Duitse versie van ‘Anbau’:

Van aanbouw is sprake indien het tussen twee gebouwen

Van aanbouw wordt in de Duitse variant niet gesproken indien de buurman zelf een muur ter afsluiting bouwt naast de Nachbarwand, ook al voldoet deze muur niet aan de eisen die gesteld worden ten aanzien van isolatie (geluidwarmte) en brandveiligheid. Daarbij is ook niet van belang dat de muur dunner is dan gebruikelijk omdat ‘gebruik’ wordt gemaakt van de bestaande Nachbarwand.2

Declercq, ten aanzien van Belgisch recht sprekend over inbezitneming en ingebruikneming, merkt opdat hiervan ook, anders dan in het Duitse recht, gesproken kan worden zonder het bestaan van een materiele verbinding.3 Hij zou willen aannemen dat van inbezitneming reeds sprake is ingeval de naast de oorspronkelijk muur te bouwen muur niet voldoet aan de eisen – draagkracht, akoestische isolatie, thermische isolatie, veiligheid, bescherming4 – die normaliter aan een scheidsmuur mogen worden gesteld. Of anders: zodra gebruikgemaakt wordt van essentiele functies van de bestaande muur dient van inbezitneming sprake te zijn.5 Ik kan mij hierin vinden. Aanbouw is derhalve het gebruik maken van één of meer essentiele functies van de bestaande muur, zodanig dat het al dan niet (half) vrijstaande karakter van de muur en derhalve ten aanzien van muren als waarover wij hier spreken de eigendomssituatie wijzigt.

Of dit al dan niet het geval is moet worden beoordeeld aan de hand van de verkeersopvatting (VOG) en niet alleen van het oordeel van een ‘unbefangenen Beobachter’ afhangen.

Gelet op de huidige bouwtechnieken kan het niet zo zijn dat wij nog slechts dan van aanbouw spreken in geval van inbalking of inankering dan wel het gebruik maken van de steunende en of dragende functie van de muur. De andere functies dienen ook een rol te spelen.