9.4.5 Intermezzo: De parallel met Slotervaartziekenhuis, Drogisten- Associatie en SNS Reaal

De hierboven genoemde parallel tussen Meavita enerzijds en de eerder besproken Slotervaartziekenhuis-beschikking, DA-beschikking en SNS Reaal-beschikking anderzijds is mijns inziens op goede gronden te trekken. De OK en de Hoge Raad oordelen in deze zaken over de ontvankelijkheid van partijen die hun kwalificatie als werknemer respectievelijk lid respectievelijk aandeelhouder (zo goed als) zijn verloren door een oorzaak die buiten hun invloedssfeer ligt.

In Slotervaartziekenhuis gaat om een aandelenemissie in het Slotervaartziekenhuis waardoor het belang van een aandeelhouder in Slotervaartziekenhuis verwatert van 100% naar 0,36%. Die verwatering vindt plaats voorafgaand aan de indiening van het enquêteverzoek en vormt een van de redenen voor het entameren van de procedure. De Hoge Raad oordeelt dat de strekking van het enquêterecht meebrengt dat als het aandelenbelang van een verzoeker onder de kapitaalseis zakt, dit niet in de weg staat aan de enquêtebevoegdheid, mits het verzoek (mede) betrekking heeft op de aandelenuitgifte en de verzoeker stelt dat er gegronde redenen zijn om te twijfelen aan een juist beleid bij die uitgifte.

In DA gaat het om het einde van een lidmaatschap van een coöperatie. De verzoekers in DA zijn op het moment van het indienen van het enquêteverzoek geen lid meer omdat zij zijn geroyeerd of ontzet uit hun lidmaatschap. De OK overweegt dat de strekking van het enquêterecht meebrengt dat de beëindiging van het lidmaatschap van leden van een coöperatie niet in de weg staat aan de enquêtebevoegdheid van deze voormalige leden. Aan het enquêteverzoek van de voormalige leden ligt namelijk (mede) de beëindiging van het lidmaatschap ten grondslag en die beëindiging maakt onderdeel uit van het gewraakte beleid.1

In SNS Reaal acht de Hoge Raad de onteigende aandeelhouders enquêtebevoegd. De aandeelhouders zijn ten tijde van het indienen van het enquêteverzoek geen aandeelhouder meer van SNS Reaal, net zoals de leden van Abvakabo FNV ten tijde van het indienen van het enquêteverzoek niet meer werkzaam zijn binnen de onderneming van Meavita. Aan het enquêteverzoek bij SNS Reaal ligt (mede) de onteigening ten grondslag, waarbij die onteigening een gevolg is van het gewraakte beleid.2 De Hoge Raad oordeelt dat de strekking van het enquêterecht meebrengt dat de onteigenende aandeelhouders enquêtebevoegd zijn, omdat de omstandigheid dat niet meer wordt voldaan aan de kapitaalseis verband houdt met gebeurtenissen die de aandeelhouder niet heeft kunnen voorkomen.3 De onteigening is volgens de Hoge Raad immers een gevolg van de positie waarin SNS Reaal verkeert, en die positie kan niet los worden gezien van het daaraan voorafgaande gewraakte beleid van SNS Reaal.4

De benadering van de OK en de Hoge Raad in deze beschikkingen is mijns inziens ook toepasbaar op de casus in Meavita: het ontslag van de werknemers is een gevolg van het intreden van het faillissement, waarbij het faillissement een gevolg is van het gewraakte beleid.