3.3.1.1 Van compensatie naar voorkoming

Het Burgerlijk Wetboek van 1838 kende geen met artikel 3:296 BW vergelijkbare bepaling. In de 19^e en vroege 20^e eeuw konden rechterlijke verboden of geboden alleen worden verkregen ter handhaving van zakelijke rechten1 of als schadevergoeding voor reeds geleden onrecht. Zo werd in 1903 in Rotterdam/Boels de gemeente Rotterdam weliswaar bevolen een onrechtmatig afgebroken gebouw te herbouwen, maar dan wel bij wijze van schadevergoeding.2 Daarmee bleef de rechter bij het beslissen over de toe te wijzen remedie terugkijken naar het reeds begane onrecht op de manier zoals dat nu bij de schadevergoeding in natura van artikel 6:103 BW gebeurt.

In 1914 werd duidelijk dat deze remedie zich ook goed leende voor een meer preventief perspectief, doordat de Hoge Raad het in het Kieft/Otjes-arrest mogelijk achtte een verbod op voortzetting van onrechtmatig handelen in de toekomst toe te wijzen.3 Later zou duidelijk worden dat voor toewijzing van een nakomingsveroordeling geen voorafgaande schending van een rechtsplicht vereist is4 en dat een verbod ten aanzien van alle soorten rechtsplichten kan worden ingeroepen.5 Zolang sprake is van een reële dreiging van normschending en een voldoende materieel belang bij het gevorderde bevel,6 heeft de eiser recht op toewijzing.7 Hiermee verschoof de focus van de remedie van het verleden naar de toekomst en van compensatie naar handhaving.