3.1.4 Rust- en voorbereidingstermijn: voorlichting en medisch onderzoek

Na het indienen van de asielaanvraag – indien het asielverzoek niet in spoor één, of twee wordt afgedaan en er geen sprake is van een vervolgaanvraag – wordt de asielzoeker een RVT gegund van tenminste zes dagen.1 In de praktijk duurt deze termijn vaak langer en tijdens de zogenoemde ‘migratiecrisis’ in 2015 zelfs veel langer doordat de IND moeite had de asielverzoeken tijdig te behandelen. Ook recent zijn de wachttijden weer sterk opgelopen, door een gebrek aan capaciteit van de IND.2 Gedurende de RVT verblijft de asielzoeker rechtmatig in Nederland.3 De IND mag de asielzoeker tijdens deze RVT niet bevragen over zijn asielmotieven.4 Wel mag de IND onderzoek verrichten naar zijn identiteit, vingerafdrukken en nationaliteit, bijvoorbeeld door de documenten die de asielzoeker aan de IND heeft doen toekomen, of die door de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM)5 of KMar zijn ingenomen te (laten) onderzoeken op authenticiteit.6 Daarbij kan ook gebruik worden gemaakt van de informatie die tijdens het aanmeldgehoor is verzameld. Uit dit onderzoek kan bijvoorbeeld naar voren komen dat de asielzoeker valse documenten heeft gebruikt, of dat een andere Dublinstaat verantwoordelijk is voor de inhoudelijke behandeling van zijn aanvraag.7

Tijdens de RVT kan de asielzoeker bijkomen van zijn vlucht en heeft hij de gelegenheid om de nodige voorlichting te ontvangen over de asielprocedure en zich daarop voor te bereiden.8 Deze voorbereiding is de verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, maar wordt in de praktijk uitgevoerd door de advocaat en Vluchtelingenwerk Nederland.9 Gedurende het toegenomen aantal asielzoekers in 2015, en de zogenoemde ‘migratiecrisis’ lukte het Vluchtelingenwerk slecht om iedere asielzoeker goed voor te bereiden.10 De IND zorgde voor foldermateriaal in de meest voorkomende talen onder asielzoekers, waarin tevens informatie wordt gegeven over de informatie die de IND van de asielzoeker verlangt en de rechten en plichten van de asielzoeker gedurende de procedure.11

Tijdens de RVT kunnen asielzoekers ook gebruik maken van een medisch onderzoek door de Forensisch Medische Maatschappij Utrecht (FMMU).12 Dit is een onafhankelijk medische adviesorganisatie, die deze opdracht exclusief voor de IND uitvoert. Meewerken aan dit onderzoek is vrijwillig. Tijdens het onderzoek wordt door een medewerker van FMMU, op basis van een standaard vragenlijst, in kaart gebracht of de gezondheidstoestand van de asielzoeker het toelaat dat hij wordt gehoord en of hij in staat is om consistent en coherent te verklaren.13 Met de resultaten van dit onderzoek moeten de hoor- en beslismedewerkers rekening houden.14 Dit kan bijvoorbeeld door de vraagstelling begrijpelijk te formuleren en regelmatig pauzes in te lassen tijdens het gehoor. Daarnaast moet de beslismedewerker er rekening mee houden dat eventuele tegenstrijdigheden of vaagheden in het verhaal te wijten kunnen zijn aan de gezondheidstoestand van de asielzoeker.

Het onderzoek dient daarnaast om te signaleren of er sprake is van medische problemen die een zelfstandige reden vormen voor vergunningverlening op grond van artikel 64Vw,15 of dat er aanleiding is de asielzoeker door te verwijzen naar (reguliere) medische zorg.