V.4.3.3 Bestuurlijke boete

De bestuurlijke boete is gericht op het bestraffen van de overtreder. Voor het opleggen van een bestuurlijke boete is – naast het overtrederschap van de leidinggevende – vereist dat de milieuovertreding aan de leidinggevende kan worden verweten (art. 5:41 Awb). Een leidinggevende kan dus met een succesvol beroep op een schulduitsluitingsberoep een bestuurlijke boete ontlopen. Voor het opleggen van een boete is niet vereist dat de leidinggevende die wordt beboet het in de macht heeft om een einde te maken aan de onrechtmatige toestand, zoals bij de last onder dwangsom het geval is.1 Dat is logisch, want de bestuurlijke boete is niet gericht op herstel; het is een punitieve reactie op een reeds voorgevallen overtreding.

Bij de bestuurlijke boete staat – net als in het strafrecht – niet de overtreding maar juist de overtreder centraal. Er zijn echter ook verschillen tussen de beboeting van een leidinggevende voor het begaan van een milieuovertreding, en diens strafrechtelijke aansprakelijkheid voor het schenden van hetzelfde milieuvoorschrift. Een van die verschillen kwam hiervoor al aan bod in het kader van het daderschap/overtrederschap van de leidinggevende: voor de misdrijfvariant van de overtreding van een bestuursrechtelijk milieuvoorschrift is vanwege de WED-systematiek in beginsel opzet vereist. Daardoor kunnen in het economische milieustrafrecht zwaardere subjectieve eisen gelden dan in het punitieve milieubestuursrecht. Een ander belangrijk verschil met het strafrecht, is dat het alleen mogelijk is om een bestuurlijke boete op te leggen voor het overtreden van een bestuursrechtelijk milieuvoorschrift, wanneer het voorschrift voorziet in de bevoegdheid voor het opleggen van een boete. In het milieubestuursrecht zijn die bevoegdheden dun gezaaid. Veel bestuursrechtelijke milieuvoorschriften kunnen daarom alleen punitief worden gehandhaafd via het strafrecht.