3.5.1.3 De wijze van uitoefening van de bevoegdheden door de rechter

De ruime bevoegdheden van de rechter uit artikel 4:135 lid 3 BW passen goed bij de ruime discretionaire bevoegdheden van de rechter ten aanzien van een testamentaire last.1 De bevoegdheid uit artikel 4:135 lid 3 BW doet ook sterk denken aan de bevoegdheid die de rechter heeft in artikel 3:185 BW: als de deelgenoten in een gemeenschap niet tot een verdeling kunnen komen, is de rechter bevoegd de verdeling vast te stellen. Hierbij dient hij niet alleen acht te slaan op de belangen van de deelgenoten, maar ook op het algemeen belang.2 Uit de Memorie van Antwoord blijkt dat de minister het algemeen belang in elk geval aanwezig acht wanneer de te verdelen gemeenschap een bedrijf omvat. Algemeen belang is hier synoniem aan maatschappelijk belang.3 De rechter is niet alleen bevoegd zelf te verdelen, hij kan ook de wijze van verdeling gelasten.4

Ook bij de uitoefening van zijn bevoegdheid uit artikel 4:135 lid 3 BW zal de rechter het algemeen belang in zijn oordeel moeten betrekken.5 De wijze waarop met het algemeen belang rekening moet worden gehouden en hoever de rechter hierbij mag of moet gaan, zal mede afhankelijk zijn van de inhoud van de uiterste wilsbeschikking waaruit de conversielast voortvloeit. Uiteraard zal de rechter groot belang moeten hechten aan de bedoeling van de erflater. Het is immers de uiterste wilsbeschikking van de erflater die moet worden uitgevoerd. Maar daar waar deze wil niet duidelijk is, kan de rechter zijn vrijheid nemen.6