7.10.4.1 Algemeen

Algemeen gezegd, bestaat in de Verenigde Staten de opvatting dat hij die zeer onzorgvuldig, zeer laakbaar of opzettelijk heeft gehandeld en daarbij schade heeft veroorzaakt, gehouden is niet alleen de geleden schade te vergoeden, maar ook een boodschap hoort te krijgen waaruit de afkeurenswaardigheid blijkt van het vertoonde gedrag.1

In de Verenigde Staten is speciale wetgeving ingevoerd om de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht te stimuleren. Een voorbeeld van dergelijke speciale wetgeving vormt het bestaan van treble damages, een vorm van punitive damages waarbij de laedens het drievoudige van de geleden schade dient te vergoeden.

Het bevorderen van de civiele rechtshandhaving is, naast het bestraffen van de dader, speciale preventie (afschrikken van de dader), generale preventie (afschrikken van anderen dan de dader), het voorkomen van eigen richting, vergoeding van anders niet-vergoedbare schade en het vergoeden van de kosten van juridische bijstand, een van de oogmerken die met de toekenning van punitive damages worden beoogd.2Treble damages worden overigens (ook in de Verenigde Staten) niet per definitie als punitive damages gezien.3 Het verschil zit hem in het perspectief van waaruit naar de overcompensatie wordt gekeken. Is het een straf voor de laedens (punitive) of is het een maatregel om het voor de gelaedeerde van een schending van het mededingingsrecht financieel aantrekkelijker te maken een procedure te beginnen. Daarnaast wordt aangenomen dat bij punitive damages de rechter beoordelingsruimte heeft bij de vaststelling van de hoogte van de punitive damages.4 Deze beoordelingsruimte heeft de rechter niet bij de oplegging van treble damages.

Treble damages kunnen door de gelaedeerde worden verkregen op grond van § 4 van de Clayton Act indien de laedens de mededingingsregels zoals neergelegd in de Sherman Act of andere mededingingswetgeving heeft geschonden. § 4 van de Clayton Act luidt:

Als gevolg van de mogelijkheid het drievoudige van de opgelopen schade te kunnen vorderen, inclusief de proceskosten en redelijke kosten voor rechtsbijstand van een advocaat (de vergoeding van de advocatenkosten is een uitzondering op de algemene regel van federaal procesrecht dat elke partij haar eigen kosten draagt onafhankelijk van de uitkomst van het geding), kan de hoogte van de schadeclaims aanzienlijk zijn. De afschrikkende werking die daarvan uit kan gaan, is door de Amerikaanse federale wetgever beoogd.6

Veel van deze speciale wetgeving is tot nu toe ondenkbaar geweest in de EU. Het idee dat de gelaedeerde zich door middel van treble damages zou kunnen verrijken ten koste van de laedens is in de EU tot nu toe niet ingeburgerd en niet geaccepteerd.7 Een oorzaak van het geringe aantal civielrechtelijke procedures dat wordt gevoerd ter verkrijging van schadevergoeding op grond van het mededingingsrecht kan dan ook worden gevonden in het feit dat de prikkel van treble damages in de EU ontbreekt. In de Verenigde Staten heeft de mogelijkheid tot verkrijging van treble damages de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht namelijk een flinke impuls gegeven.8