4.4.2 Het benoemen van commissarissen

[144] Het aanstellen van een commissaris kan aangewezen zijn als het bestuur niet in een impasse verkeert en evenmin (anderszins) disfunctioneert, maar toezicht op het bestuur wel wenselijk is.1

Toezicht op het bestuur kan wenselijk zijn om te voorkomen dat belangen van (minderheids)aandeelhouders worden veronachtzaamd. Bij U.A.P. Alkmaar Holding B.V. en de twee door haar bestuurde vennootschappen PZ en Faxgids hielden de besturen van de vennootschappen structureel onvoldoende rekening met de gerechtvaardigde belangen van een (minderheids)certificaathouder van U.A.P. Alkmaar Holding B.V., tevens (indirect) aandeelhouder in PZ en Faxgids.2 De Ondernemingskamer benoemde een commissaris “die erop kan toezien dat met de belangen van de minderheidsaandeelhouder voldoende rekening wordt gehouden”. Bij Creative Kids Concepts B.V. werd om een vergelijkbare reden een commissaris benoemd.3

Een voor de hand liggende aanleiding om een commissaris te benoemen is dat het belang van de (onderneming van de) vennootschap vraagt om toezicht op het bestuur. Bij Haute Cuisine Keukendesign B.V. bestond tussen de 40% aandeelhouder en de 60% aandeelhouder een diep wantrouwen.4 Beiden waren bestuurder, totdat de 60% aandeelhouder zijn medeaandeelhouder als bestuurder aan de kant schoof. De conflictueuze verhouding had haar weerslag op de onderneming en haar financieringsmogelijkheden. De Ondernemingskamer overwoog dat toezicht door een commissaris op (het bestuur van) de vennootschap “in het belang van de onderneming” geboden was. En deze commissaris de zou belangen van de 40% aandeelhouder in zijn toezicht kunnen betrekken.

In dit soort gevallen houdt het dictum niet een opdracht aan de commissaris in; in de overwegingen staat dat de commissaris “zal kunnen toezien” of “erop kan toezien” dat met bepaalde belangen voldoende rekening wordt gehouden.5 Ook komt de overweging voor dat de commissaris het “tot zijn taak mag rekenen” te onderzoeken of een minnelijke regeling kan worden bereikt.6

Indien aan een commissaris, in afwijking van de statuten, een beslissende stem in enigerlei besluitvorming wordt toegekend, vindt men dat gewoonlijk wel in het dictum terug.7 In de zaak van de Rotterdamse Taxi Centrale werd een commissaris benoemd met een beslissende stem. Bovendien werd bepaald dat alle voorstellen van het bestuur aan de algemene vergadering van aandeelhouders waren onderworpen aan voorafgaande goedkeuring door de raad van commissarissen.8