1.7 Methode van onderzoek

In dit onderzoek worden de fiscale knelpunten in kaart gebracht die op kunnen treden bij de inrichting van samenwerkingsverbanden door non-profitorganisaties. In het kader van mijn onderzoek pas ik de juridische dogmatische onderzoeksmethode toe. Het doel van dit type onderzoek is om de inhoud, structuur en samenhang van het recht te begrijpen en te verklaren. Uit de bestaande wet- en regelgeving en daarbij behorende stukken (parlementaire historie en besluiten) zijn de doelstellingen, veronderstellingen en (beoogde) effecten verzameld van de bestaande regelingen die relevant (kunnen) zijn voor de inrichting van samenwerkingsverbanden door non-profitorganisaties. Daarnaast heeft een studie plaatsgevonden van jurisprudentie en literatuur. Hieruit zijn de kritiekpunten verzameld en beoordeeld met betrekking tot het bestaande wettelijke instrumentarium op het gebied van samenwerking in de non-profitsector.

In het kader van dit onderzoek heb ik ook interviews afgenomen. Het doel van deze interviews is een beeld te vormen van specifieke problemen die non-profitorganisaties en hun adviseurs in de praktijk ervaren bij samenwerkingsverbanden. Het uitvoeren van interviews vormt een geschikt instrument om inzicht te verkrijgen in de mate waarin belastingplichtigen de belastingwetgeving accepteren en begrijpen. Een belastingheffing die aansluit bij het rechtvaardigheidsgevoel in de samenleving, dient de legitimiteit daarvan.1 Met de interviews wil ik beter in kaart brengen in hoeverre de fiscaliteit daadwerkelijk als een belemmerende factor wordt ervaren door samenwerkingsverbanden van non-profitorganisaties en hoe de fiscaliteit zich daarbij verhoudt tot andere (niet fiscale) factoren. De vragen die in de interviews centraal staan luiden als volgt:

In de periode april 2019 tot augustus 2023 zijn interviews afgenomen met in totaal 14 personen die vanuit hun professionele functie de afgelopen jaren nauw betrokken zijn geweest bij één of meer samenwerkingsverbanden in de non-profitsector. Naast bestuurders en medewerkers van non-profitorganisaties is ook gesproken met (beleids)adviseurs, zoals medewerkers van ministeries, de Belastingdienst en van belastingadvieskantoren. Door 10 geïnterviewden is toestemming verleend om het gesprek op te nemen en de uitwerking van het interview te gebruiken voor dit promotieonderzoek. De samenvattingen van deze interviews zijn opgenomen in de bijlage van dit boek.

De bevindingen uit de interviews zijn verwerkt als illustratieve anekdotes bij het bespreken van de betreffende regelingen en faciliteiten. De uiteindelijke conclusies en aanbevelingen in dit onderzoek steunen volledig op de uitgevoerde juridisch-dogmatische analyse en niet op de interviews. De reden is onder meer dat aantal afgenomen interviews te gering is om daar wetenschappelijke conclusies op te baseren.