5.3.3 Sfeerovergangen in de winstsfeer

In België zijn in beginsel alle rechtspersoon onderworpen aan de heffing van vennootschapsbelasting. Bepaalde lichamen kunnen echter gebruikmaken van een subjectieve vrijstelling. Dit zijn de typische (semi)overheidsbedrijven. Het komt niet vaak voor dat bij dergelijke lichamen een sfeerovergang van de onbelaste naar de belaste sfeer plaatsvindt. Over deze problematiek bestaat derhalve ook weinig jurisprudentie en literatuur. Er is wel meer aandacht voor de fiscale behandeling bij een overgang van lichamen die eerst zijn onderworpen aan de rechtspersonenbelasting en vervolgens aan de vennootschapsbelasting.

Verenigingen zonder winstoogmerk en andere rechtspersonen die geen winst nastreven, zijn in principe onderworpen aan de rechtspersonenbelasting in plaats van de vennootschapsbelasting, mits ze geen onderneming exploiteren of zich bezighouden met verrichtingen van winstgevende aard. Samengevat komt het erop neer dat – om aan de rechtspersonenbelasting onderworpen te zijn – de winstgevende activiteit bijkomstig moet zijn ten opzichte van de niet-winstgevende activiteit en dat de winstgevende activiteit niet volgens professionele handelsmethoden mag worden uitgevoerd. Als hier niet aan wordt voldaan, is de vereniging onderworpen aan de vennootschapsbelasting.1

Rechtspersonen die zijn onderworpen aan de rechtspersonenbelasting worden uitsluitend belast over de inkomsten en opbrengsten van roerende zaken, het kadastraal inkomen van onroerende goederen en op 17% van de voordelen van alle aard voor firmawagens. De belastingheffing is vergelijkbaar met een bronheffing. Op het moment dat een dergelijk lichaam niet meer voldoet aan de voorwaarden, vindt er een sfeerovergang plaats van de rechtspersonenbelasting naar de vennootschapsbelasting. Bij Euronext Brussel, de Nationale Loterij, De Post en de zogenoemde intercommunales heeft een dergelijke overgang plaatsgevonden. In de navolgende subparagrafen zal ik hierop ingaan, waarbij ik de meeste aandacht zal besteden aan de belastingplicht van de intercommunales, aangezien dit de meest recente sfeerovergang betreft.