8.5.5 Agrarische en extractieve onderneming

Het bindende element bij ondernemingen van dit type is het werken met natuurlijke elementen als grondstof voor de productie. De variëteit is echter groot. Van veelal in de vorm van familiebedrijven gevoerde agrarische ondernemingen (akkerbouw, tuinbouw en/of veeteelt) tot en met de zeer kapitaal- en personeelsintensieve winning van delfstoffen. Vaak is er wel een vorm van technisch omzettingsproces te herkennen.

De hieronder afgebeelde schematisch weergave van de waardekringloop en bijbehorende administraties moet dan ook met beleid worden toegepast op de soort van onderneming die men aantreft.

De schematische weergave van een agrarische of extractieve onderneming verschilt niet wezenlijk van die van een industriële onderneming. Toch zijn er voor de administratievoering wel verschillen te onderkennen.

Specifiek voor bedrijven in de veeteelt zijn de administratie van oormerkregistraties, de mineralenadministratie, de administratie van de melkproductie en de afrekening van het slachthuis. Bij de akkerbouw is de administratie van de normen voor de opbrengst per kilo zaaigoed van belang evenals een administratie van de producten per perceel, de opbrengst per perceel en de daaraan te ontlenen normen.

Bij extractieve ondernemingen wordt de waarde van de voorraad bepaald door middel van geologisch onderzoek. Er is geen fysieke controle van de voorraad mogelijk. Vaak is sprake van door de overheid afgegeven vergunningen met betrekking tot de hoeveelheid uit de grond te winnen producten. Aan het verkrijgen van deze vergunningen is veelal een afzonderlijke administratieve verplichting verbonden ter zake van de hoeveelheid te winnen delfstoffen.