4.4.8.2 Evenredigheidsbeginsel

In par. 4.4.8.1 concludeerde ik dat het evenredigheidsbeginsel tevens als beginsel van behoorlijk overgangsbeleid een rol speelt. In overgangssituaties is de rol van het evenredigheidsbeginsel tweeledig. Ten eerste maakt het inzichtelijk of een bepaald overgangsregime geschikt en noodzakelijk is en of het leidt tot een disproportionele last. Deze functie is met name van belang indien meer overgangsregimes geschikt zijn. Ten tweede zorgt het evenredigheidsbeginsel ervoor dat, indien de wetgever uit oogpunt van algemeen belang in een bepaald overgangsregime wil voorzien, het evenwicht tussen dit belang en de individuele belangen van de belastingplichtigen wordt bewaakt.

Het evenredigheidsbeginsel is derhalve niet alleen een beginsel van behoorlijke regelgeving, maar geeft ook uiting aan de in par. 4.2.3 vermelde eis dat in een theorie over overgangsbeleid ook acht moet worden geslagen op het publieke belang. Het evenredigheidsbeginsel vormt aldus het zevende beginsel van behoorlijk overgangsbeleid:

Het evenredigheidsbeginsel schept geen zelfstandige grond voor de invoering van een bepaald overgangsregime. Het dient als middel om te komen tot een belangenafweging indien op basis van de overige beginselen van behoorlijk overgangsbeleid meer overgangsregimes mogelijk zijn. Het behoort daarmee in zekere zin zowel tot de materiële als de formele beginselen van behoorlijk overgangsbeleid. Het evenredigheidsbeginsel als zelfstandig rechtsbeginsel werk ik nader uit in hfdst. 8. Het evenredigheidsbeginsel als techniek om een schending van het non-discriminiatiebeginsel of het eigendomsrecht te beoordelen komt aan de orde in hfdst. 6