6.4.3.d De statutaire differentiatie van het stemrecht

Het stemrecht van de uitkoper is evenmin gelijk aan zijn kapitaalbelang indien er sprake is van een statutaire differentiatie van het stemrecht.1 Bij de NV is de variatie in stemrecht mogelijk door middel van degressief en volstrekt beperkt stemrecht op grond van art. 2:118 lid 4 en 5 BW.2 Het BV-recht kent met art. 2:228 lid 4 en 5 BW nog meer flexibiliteit in variatie aan stemrecht, zelfs stemrechtloze aandelen zijn mogelijk.

Bij de berekening van het stemrechtvereiste moet de OK dergelijke statutaire bepalingen in aanmerking nemen. Uit de parlementaire geschiedenis volgt namelijk dat het vereiste juist bedoeld is om bij toepassing van de uitkoopregeling rekening te houden met deze vormen van stemrechtdifferentiatie.3

Een mogelijk gevolg van deze benadering is dat uitkoop onder omstandigheden feitelijk onmogelijk, althans uiterst bezwaarlijk, is. Ik geef een – enigszins gechargeerd – voorbeeld. Een geoorloofde regeling ter beperking van het stemrecht, is de volgende bepaling: één stem voor één aandeel; twee stemmen voor twee tot tien aandelen; en drie stemmen voor elf aandelen of meer.4 Stel dat A 96 van de 100 aandelen in de doelvennootschap verschaft. De overige vier aandelen zijn verdeeld over vier aandeelhouders. Hoewel A meer dan 95% van het geplaatste kapitaal verschaft, vertegenwoordigt hij slechts 60% (zes van de totaal tien stemmen) van de stemrechten. Zelfs indien slechts één minderheidsaandeelhouder overblijft, kan A niet meer dan 85% van de stemrechten uitoefenen. Hij kan dus geen uitkoopprocedure starten.

Ik zie geen reden waarom de meerderheidsaandeelhouder in dit voorbeeld niet de resterende aandeelhouders zou kunnen uitkopen. De rechtvaardiging van de gedwongen overdracht is gekoppeld aan het kapitaalbelang en niet de mate van stemrecht. Ik betoog daarom nogmaals dat de wetgever het stemrechtvereiste moet schrappen.