3.12.3 Beperkte aansprakelijkheid, welvaartsmaximalisatie en redelijkheid

In het kader van de beperking van aansprakelijkheid kan dan onredelijkheid ontstaan omdat er een gebrek aan balans is tussen vennootschappen en hun bestuurders en aandeelhouders aan de ene kant, en degene die door de beslissingen van de bestuurders/aandeelhouders en de activiteiten van de vennootschap getroffen worden aan de andere kant. In het contractsmodel is iedereen uitsluitend verantwoordelijk voor zichzelf en de bescherming via de rechter zou te vaag en te ontoegankelijk zijn.1 Volgens de critici van het contractsmodel zouden de afhankelijke partijen ook recht hebben op hun vrijheid, de vrijheid dat zij geen financiële nadelige positie overhouden aan een situatie die zij niet hebben gewild, niet hebben kunnen voorzien en waardoor zij worden beperkt in hun eigen mogelijkheden. De redelijkheid komt dan in de knoop omdat in de context van een onderhandelsituatie, die wordt beïnvloed door een belangenconflict tussen ongelijke partijen, de juridische test van redelijkheid alleen wordt doorstaan indien de uitkomst gelijk is aan het resultaat dat verkregen zou worden in een onderhandeling tussen gewillige actoren met ongeveer dezelfde onderhandelingsmacht.2 De situatie dat een onvrijwillige schuldeiser niet voldoende beschermd wordt tegen, en niet gecompenseerd wordt voor de geleden schade omdat er een marktmechanisme regime geldt, is vanuit dat oogpunt niet rechtvaardig ook al leidt het tot maximale welvaart. Het gekozen mechanisme zou de belangen van zwakke partijen en het maatschappelijke doel meer in evenwicht moeten brengen. Dit is het standpunt dat de civil law landen innemen; dwingend recht houdt dan met de omstandigheid verband dat vennootschapsrecht niet alleen een economische maatschappelijke functie heeft, maar ook een waarborgfunctie, dat wil zeggen de taak heeft om bepaalde belangen te beschermen.3 Een groot deel van het recht zoals dat in wetten is vastgelegd, kan worden beschouwd als de neerslag van een zoektocht naar het juiste evenwicht tussen de waarden van vrijheid en welzijn.4 Wettelijke regels reflecteren hierdoor over het algemeen een combinatie van efficiëntie, redelijkheid en rechtszekerheid. In het kader hiervan kunnen ook de schuldeiserbeschermingsregels worden bezien.