3.5.4.4 Rechtskarakter standaardvoorwaarden

In het Besluit van 9 maart 2006, nr. CPP2005/2571M, BNB 2006/146 geeft de Staatssecretaris van Financiën de voorwaarden weer die hij in de regel stelt bij de omzetting in een NV of BV van een andere rechtsvorm (hierna: standaardvoorwaarden). De standaardvoorwaarden zien dus op de volgende omzettingen:

Zoals gebruikelijk merkt de bewindsman op dat het algemene karakter van de standaardvoorwaarden met zich brengt dat deze worden gewijzigd en/of aangevuld al naargelang de bijzondere omstandigheden van het individuele geval. Denk bijvoorbeeld aan de situatie dat de omzettende rechtspersoon compensabele verliezen heeft (zie par. 8 van het Besluit van 9 maart 2006, nr. CPP2005/2571M, BNB 2006/ 146). Indien een in een concreet geval gestelde voorwaarde overeenkomt met een standaardvoorwaarde, heeft de gestelde voorwaarde te gelden als recht in de zin van art. 79 Wet RO. Dat betekent dat de uitleg van de desbetreffende voorwaarde door de Hoge Raad op haar juistheid in cassatie kan worden getoetst. Voor de standaardvoorwaarden ex art. 15 (oud) Wet VPB 1969 heeft de Hoge Raad dat expliciet uitgemaakt in HR 13 juni 2003, nr. 37.745, BNB 2003/295c*.1 De Hoge Raad overwoog in dit arrest:

Algemeen wordt ervan uitgegaan dat deze beslissing ook geldt voor de door de Staatssecretaris van Financiën gestelde standaardvoorwaarden bij andere fiscale faciliteiten, waaronder art. 28a Wet VPB 1969.2 De voorwaarden die de Staatssecretaris van Financiën op de voet van art. 28a lid 3 Wet VPB 1969 verbindt aan een fiscaal begeleide omzetting hebben zich namelijk – evenals de fiscale-eenheidsvoorwaarden – in de loop van de jaren ontwikkeld van een model op basis waarvan in een concreet geval voorwaarden worden vastgesteld, tot (een samenstel van) voorwaarden die in de regel zullen worden gesteld.

Die ontwikkeling begon bij het Besluit van 20 oktober 1995, nr. DB95/3066M, BNB 1996/78 waarin de Staatssecretaris van Financiën voor de eerste maal publiekelijk uitvoering gaf aan art. 28a lid 3 Wet VPB 1969. Het besluit zag nog slechts op de voorwaarden die gesteld plegen te worden bij de omzetting van een coöperatie in een BV.

Blijkens de aanhef van dit besluit betrof het uitdrukkelijk géén zogenoemde standaardvoorwaarden die model staan voor alle omzettingen die met toepassing van art. 28a Wet VPB 1969 plaatsvinden. In de toelichting op de voorwaarden van het Besluit van 20 oktober 1995, nr. DB95/3066, BNB 1996/78 merkte de Staatssecretaris van Financiën echter op dat bij de inwilliging van een verzoek om de toepassing van art. 28a Wet VPB 1969 op de omzetting van een stichting in een BV, voorwaarden zullen worden gesteld die overeenkomen met die die in het besluit zijn opgenomen. De herdrukken van dit besluit, te weten het Besluit van 19 december 2000, nr. CPP2000/ 2680, V-N 2001/6.18 en het Besluit van 31 oktober 2001, nr. CPP2001/1557, V-N 2001/ 60.15, bevatten op dit punt geen verandering.3 Hoewel de standaardvoorwaarden nagenoeg ongewijzigd bleven, kregen de standaardvoorwaarden bij de daaropvolgende herdruk, te weten het Besluit van 9 januari 2002, nr. CPP2002/82, V-N 2002/ 12.25, een opmerkelijk ruim toepassingsbereik. In dit besluit liet de staatssecretaris namelijk de passage achterwege dat het hier géén zogenoemde standaardvoorwaarden betrof die model staan voor alle omzettingen die met toepassing van art. 28a Wet VPB 1969 plaatsvinden. In combinatie met een algemene toestemming voor inspecteurs om bepaalde omzettingen zelf af te doen, merkte de staatssecretaris op dat het besluit modelvoorwaarden bevat die hij pleegt te stellen bij (alle) omzettingen van een rechtspersoon. Dus inclusief de complete verzameling van omzettingsvormen die inspecteurs niet zelf af mogen doen. Dat was bijna zeker een vergissing omdat de desbetreffende standaardvoorwaarden op het eerste oog al niet leken te passen bij bepaalde omzettingsvarianten, zoals de omzetting van een stichting in een BV.4 Bij het Besluit van 27 mei 2004, nr. CPP2004/112M, BNB 2004/303 maakte de staatssecretaris gelukkig schoon schip. In dit besluit trok de staatssecretaris het voorgenoemde Besluit van 20 oktober 1995, nr. DB95/3066M, BNB 1996/78 in (en in het sequeel daarvan de herdrukte versies) en beperkte het toepassingsbereik van de in het besluit vervatte – wederom nagenoeg niet gewijzigde – standaardvoorwaarden tot omzettingen in een NV of BV van een andere rechtsvorm. Dit toepassingsbereik komt overeen met de opvolger van dit besluit, te weten het Besluit van 9 maart 2006, nr. CPP2005/2571M, BNB 2006/146 (zie hiervóór).