19.5.3.3 Gedwongen afleggen van verklaringen blijft problematisch

De ongeclausuleerde verplichting om te verklaren omtrent de betrokkenheid bij een beboetbaar feit, is de meest verstrekkende inbreuk op nemo tenetur in fiscale boetezaken. Omdat het boeterechtelijk zwijgrecht in art. 5:10a Awb voor fiscale boetezaken niet of nauwelijks een rol speelt1, lijkt de behoefte aan specifieke verklaringen omtrent de beboetbare gedraging in de praktijk zeer gering. In die gevallen waarin dit wel speelt, zie ik geen reële mogelijkheden om, met inachtneming van de eisen die art. 6 EVRM stelt, de verdachte te dwingen te verklaren omtrent zijn betrokkenheid bij een beboetbaar feit. Zolang niet kan worden uitgesloten dat afgedwongen verklaringen voor het punitief bewijs worden gebruikt, is niet goed voorstelbaar dat EHRM een inbreuk op het zwijgrecht aanvaardbaar oordeelt, hoezeer ook sprake is van ‘checks and balances’, zoals intensief rechterlijk toezicht.2 Los hiervan geldt dat naarmate de betrokkenheid van de rechter bij de boeteoplegging door de inspecteur toeneemt, verder afbreuk wordt gedaan aan het wezen van bestuurlijke boeteoplegging, namelijk dat de rechter er niet aan te pas komt.