6.4.4 Inhoud en niveau van het examen

Het examen van een beroepsopleiding strekt zich uit over een bepaalde kwalificatie en een of meer keuzedelen.1 Een kwalificatie bestaat uit een geheel van bekwaamheden die een afgestudeerde van een beroepsopleiding kwalificeren voor het functioneren in een of meer beroepen, in het vervolgonderwijs en als burger.2 Dit wordt beschreven in het kwalificatiedossier. In het verleden werd de kwalificatie ook wel aangeduid als de ‘eindtermen’ van een beroepsopleiding, wat nu in de Web enkel nog wordt gehanteerd voor de opleidingen educatie.3 De kwalificatie zoals omschreven in het kwalificatiedossier wordt door de instelling vertaald naar een onderwijsprogramma.

De kwalificaties in het beroepsonderwijs zijn ingedeeld in een landelijke kwalificatiestructuur. Hierin zijn de kwalificaties systematisch geordend.4 Met het invoeren van de kwalificatiestructuur heeft de wetgever beoogd een schakel te vormen tussen de arbeidsmarkt en het beroepsonderwijs. Sinds 2015 heeft de SBB de taak om de landelijke kwalificatiestructuur te ontwikkelen en te onderhouden.5 In de SBB zijn zowel het beroepsonderwijs als het bedrijfsleven vertegenwoordigd. De SBB komt voort uit de landelijke organen die onder de Wet op het leerlingenwezen onder andere de examens afnamen.6 De kwalificatiestructuur wordt op voorstel van de SBB vastgesteld door de minister.7 De onderdelen van de kwalificatie die betrekking hebben op de Nederlandse taal en rekenen worden overeenkomstig de referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen vastgesteld.8

In 2015 is de kwalificatiestructuur herzien en zijn de zogenaamde keuzedelen ingevoerd. Sindsdien bestaat een beroepsopleiding uit een kwalificatie en één of meer keuzedelen.9 De kwalificatie is voor de student noodzakelijk om als beginnend beroepsbeoefenaar het betreffende beroep uit te kunnen oefenen, de keuzedelen zijn hiervoor niet vereist.10 Met de keuzedelen heeft de wetgever beoogd om bovenop de kwalificatie verdieping of verbreding aan te brengen in de voorbereiding van een student op de arbeidsmarkt. Daarnaast zou met de keuzedelen sneller ingespeeld kunnen worden op actuele innovaties in het beroepenveld en in de regio.