2.2.1 Nationaal

Documentgegevens:

mr.dr. G.A. Diebels, datum 24-09-2014

Datum: 24-09-2014
Auteur: mr.dr. G.A. Diebels
JCDI: JCDI:ADS574472:1
Vakgebied(en): Arbeidsrecht / Europees arbeidsrecht
Rechtswetenschap / Algemeen
Sociale zekerheid arbeidsongeschiktheid / Re-integratie
Arbeidsrecht / Arbeidsovereenkomstenrecht

In een invloedrijk rapport van de Adviescommissie Arbeidsongeschiktheid (Donner II) is de verhouding ziekte en re-integratie besproken. De Commissie wees er namelijk op dat ziek zijn en re-integratie goed samen kunnen gaan:

‘Ziekte en arbeid sluiten elkaar…niet uit en herstel is daarom ook geen noodzakelijke voorwaarde voor werkhervatting. Ziekte en arbeid kunnen gelijk op gaan en werkhervatting kan heel wel herstel bevorderen.’1

In de diverse nationale wet- en regelgeving op het gebied van werken en niet-werken is in meer of mindere mate aandacht geschonken aan re-integratie. Maar alleen in de WIA is ‘re-integratie’ met zoveel woorden gedefinieerd:

‘herstel, behoud en bevordering van de mogelijkheden tot het verrichten van arbeid en bevordering van inschakeling in de arbeid met dien verstande dat onder arbeid niet wordt verstaan arbeid op grond van een dienstbetrekking als bedoeld in hoofdstuk 2 of 3 van de Wet sociale werkvoorziening’.2

In andere wetten wordt gewerkt met de notie van re-integratie. Artikel 7:658a lid 1 BW richt zich op de werkgever:

‘De werkgever bevordert ten aanzien van de werknemer die in verband met ongeschiktheid ten gevolge van ziekte verhinderd is de bedongen arbeid te verrichten, de inschakeling in de arbeid in zijn bedrijf.’

Als vaststaat dat de eigen arbeid niet meer kan worden verricht en er intern geen andere passende arbeid is dan ‘bevordert de werkgever…de inschakeling van de werknemer in voor hem passende arbeid in het bedrijf van een andere werkgever.’ De spiegelbeeldige plicht voor de werknemer staat in artikel 7:660a BW en kent een opsomming van concrete plichten die moeten worden nageleefd. Artikel 30a lid 6 Wet SUWI is onder meer gericht op re-integratie van WW- en ZW-gerechtigden door het UWV. Re-integratie is daar door de wetgever omschreven als ‘behoud en verkrijging van mogelijkheden tot het verrichten van arbeid en inschakeling in arbeid’.3 In de ZW en de WAO is een iets afwijkend begrip te herleiden uit de omschrijving bij ‘re-integratie-instrumenten’. Re-integratie zou zijn: ‘bevordering van en ondersteuning bij de inschakeling in de arbeid’.4 Uit de Waz en de IOW is af te leiden dat re-integratie is: ‘bevordering van inschakeling in arbeid’.5 In de Wajong staat: ‘behoud, herstel of bevordering van de mogelijkheid tot het verrichten van arbeid’.6Artikel 6 lid 1 sub b WWB omschrijft alleen ‘arbeidsinschakeling’: ‘het verkrijgen van algemeen geaccepteerde arbeid’.7 De Wet investeren in jongeren (WIJ) (oud) gaf eenzelfde definitie, net als nu nog in de IOAW en de IOAZ staat opgenomen.8 In deWet REA (oud) stond dat werkgevers, voor zover redelijkerwijs in hun vermogen, tot taak hadden gelijke kansen te bevorderen voor arbeidsgehandicapte en niet-arbeidsgehandicapte werknemers ‘voor deelname aan het arbeidsproces…en de nodige voorzieningen te treffen, gericht op behoud, het herstel of de bevordering van de arbeidsgeschiktheid van werknemers’.9 Doel van deWet REA was om de kansen opwerk voor alle arbeidsgehandicapten te vergroten. ‘Voor arbeidsgehandicapten die nog in dienst zijn of die vroeger in dienst waren, gaat het daarbij om reïntegratie. Voor arbeidsgehandicapten zonder werkervaring gaat het om integratie’, aldus de wetsgeschiedenis.10

Alleen in de WIA is re-integratie als gezegd met zoveel woorden gedefinieerd. In de wetgeschiedenis is nauwelijks aandacht geweest voor die definitie. Bij de invoering van de wet is daarop geen bijzondere toelichting gegeven. Alleen in algemene zin is gesteld:

‘Alle betrokken partijen- werknemers, werkgevers, verzekeraars en het UWV- moeten zich inspannen om de duurzame deelname van zieke en gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers aan het arbeidsproces te bevorderen.’ 11

Net als de WW, de WAO, de Wajong, de WAZ en de IOW bepaalt de WIA verder dat de verzekerde ‘recht’ heeft op ondersteuning bij arbeidsinschakeling en op de naar het oordeel van UWV noodzakelijk geachte voorziening gericht op arbeidsinschakeling. 12 De eigenrisicodrager in de WIA bevordert ‘de inschakeling in de arbeid in zijn bedrijf of in het bedrijf van een andere werkgever’ en treft ‘maatregelen gericht op behoud, herstel of bevordering van de mogelijkheid tot het verrichten van arbeid van de verzekerde’.13

Toon alle voetnoten

Voetnoten

Voetnoten

Donner II, p.75. Dit uitgangspunt wordt uitgebreider toegelicht: ‘Het is een verandering van perceptie van arbeidsongeschiktheid en ziekte die aansluit bij de werkelijkheid. Ziekte betekent niet per definitie verlies van arbeidscapaciteit…De huidige wettelijke uitgangspunten met betrekking tot arbeidsongeschiktheid worden nog onwillekeurig beheerst door beelden uit een industrieel verleden, met sterk gestandaardiseerde en overwegend fysieke arbeid. Ziekte en gebrek betekenden daarin al snel dat men niet meer in het arbeidsproces paste en leidde daardoor tot volledige uitval uit het arbeidsproces... In de realiteit van het moderne arbeidsproces laat arbeid zich op vele wijzen differentiëren en aanpassen aan de mogelijkheden en beperkingen van personen. Mensen zijn op vele verschillende manieren inzetbaar in het arbeidsproces. Het begrip ziekte is in de tussentijd veel breder geworden en veel meer een subjectieve beleving dan een objectieve staat…Ziekte, herstel en werkhervatting vinden niet noodzakelijkerwijze in die volgorde plaats en overgangen tussen de verschillende situaties zijn steeds vloeiender.’

Art. 1 WIA.

Art. 30a lid 6Wet SUWI, uit art. 1 sub o SUWI is af te leiden dat het moet gaan om ‘bevorderen van inschakeling in de arbeid’. In de MvT bij de Wet SUWI is re-integratie gedefinieerd als: ‘alle activiteiten die samenhangen met het…het daadwerkelijk weer toeleiden naar het arbeidsproces’, Kamerstukken II 2000/01, 27 588, nr.3, p.4.

Art. 52d ZW en art. 62e WAO.

Art. 67eWaz (net als overigens in art. 52e ZW en art. 65g WAO) en af te leiden uit de definitie van ‘re-integratiebedrijf’ in art. 1 IOW(net als in art. 1:1 lid 1 sub h Wajong, art. 1 lid 1 subm Waz, art. 1 lid 1 sub k WAO).

Art. 2:22 lid 1 Wajong.

Daarbij wordt dan geen gebruik gemaakt van een voorziening als bedoeld in art. 7, eerste lid, onderdeel a WWB die zien op bijv. werkstages, scholing, trainingen. Zie als voorbeeld de WWB-re- integratieverordening van de gemeente Meppel, zie ook Rb. Amsterdam 6 oktober 2009, LJN BK2956 voor stage als voorziening in deze zin.

Art. 6 lid 1 WIJ (oud), art. 4a lid 1 sub a IOAWen art. 4a lid 1 sub a IOAZ.

Art. 4 Wet REA (oud).

10.

Kamerstukken II 1995/96, 25 478, nr.3, p.5 Als gevolg van de invoering van de WIA is de Wet REA ingetrokken per 29 december 2005.

11.

Kamerstukken II 2005/06, 30 034, nr.3, p.20.

12.

Art. 73 lid 1 WW, art. 65f WAO, art. 2:15 Wajong, art. 67d lid 1Waz, art. 11 lid 1 IOW en voor de WGA-gerechtigde die niet ten laste komt van een eigenrisicodrager, art. 34 WIA.

13.

Art. 42 lid 1 en 2 WIA.