3.5.2 Kritiek op de pro rato theorie

Het pro rato model is bekritiseerd op het niveau van de uitvoerbaarheid. Critici beweren dat het model twee wezenlijke beperkingen heeft. Ten eerste is het de vraag of de veronderstelling juist is dat de prijzen van de aandelen door de proportionele aansprakelijkheid zullen dalen. Als de kapitaalmarkten niet op de wijze zullen reageren die wordt verondersteld door de theorie, zal de proportionele aansprakelijkheid niet de voorgenomen voordelen genereren. De verwachte reactie van de kapitaalmarkten bij proportionele aansprakelijkheid is niet onderzocht. Kapitaalmarkten kunnen de wijziging in prijzen bijvoorbeeld voorkomen door arbitragehandel. Door transacties in futures, opties of door swap-markten kan het kapitaalmarktrisico en de opbrengst opnieuw verdeeld worden, zonder dat het een groot effect heeft op de prijs van de aandelen.1 De tweede beperking volgt uit een juridisch procedureel perspectief. Ten eerste zullen bij een pro rato aansprakelijkheid de kosten van verhaal hoog zijn omdat dit proces door de veelheid aan kleine aandeelhouders geenszins effectief zal zijn. Het verschuift deze kosten van de aandeelhouders naar de schuldeiser.2 Ten tweede zal een bepaalde rechterlijke instantie soms niet in staat zijn jurisdictie te verkrijgen over buitenlandse aandeelhouders, waardoor de handhaving van een systeem van pro rato aansprakelijkheid leidt tot aanzienlijke administratieve kosten.3 Dit zou erin kunnen resulteren dat de schuldeisers alleen de meest vermogende buitenlandse aandeelhouders zullen najagen, waarvan zeker is dat het verhaal doel treft. Een dergelijke strategie zal ervoor zorgen dat investeerders aandelen zullen kopen op basis van het vermogen van de andere aandeelhouders.4 Ook verondersteld het pro rato systeem dat altijd bekend is wie de aandeelhouders van de vennootschap zijn. Dit is lang niet altijd het geval. Doordat de pro rato theorie niet met voldoende statistisch bewijs en casestudies is onderbouwd om de theorie te valideren, is de theorie door de voornaamste stroming van academici in het kader van de publieke kapitaalvennootschappen afgewezen.5 De vraag is of dit ook het geval is bij kleine besloten vennootschappen of dat er voor deze vennootschappen gekozen zou moeten worden voor een beperkt aansprakelijkheidsregime. Voordat ik verder inga op de toepassing van aansprakelijkheidsregimes op kleine besloten kleine vennootschappen, bespreek ik in de volgende paragrafen eerst de efficiëntietheorie die, in tegenstelling tot de pro rato theorie, een beperkt aansprakelijkheidsregime gewenst acht.