Einde inhoudsopgave
De overeenkomst van Internet Service Providers met consumenten (R&P nr. 149) 2007/3.4.3
3.4.3 Informatie na het sluiten van de overeenkomst
mr. L.A.R. Siemerink, datum 13-03-2007
- Datum
13-03-2007
- Auteur
mr. L.A.R. Siemerink
- JCDI
JCDI:ADS383191:1
- Vakgebied(en)
Verbintenissenrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
De hier genoemde opsomming is in vrijwel gelijkluidende bewoordingen overgenomen van art. 5 Richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten.
MvT Kamerstukken II 1999/2000, 26 861, nr. 3, p. 20.
MvT Kamerstukken II 1999/2000, 26 861, nr. 3, p. 20.
Zie MvT Kamerstukken II 1999/2000, 26 861, nr. 3, p. 21 en Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 25 mei 1999 betreffende bepaalde aspecten van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen, PbEG L171 (Richtlijn garanties consumptie goederen).
Zie art. 5 lid 1 Richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten.
Zie hoofdstuk 5 paragraaf 5.2.2.3 'Contractsduur: art. 6:237 sub k BW'.
De tekst boven art. 5 Richtlijn op afstand gesloten overeenkomsten luidt: 'Schriftelijke bevestiging van de informatie'.
Deze definitie van een duurzame gegevensdrager is afkomstig uit art. 2 sub f van de Richtlijn verkoop op afstand van financiële diensten, die de volgende definitie van duurzame drager geeft: 'ieder hulpmiddel dat de consument in staat stelt om persoonlijk aan hem gerichte informatie op te slaan op een wijze die deze informatie toegankelijk maakt voor toekomstig gebruik gedurende een periode die is afgestemd op het doel waarvoor de informatie kan dienen, en die een ongewijzigde reproductie van de opgeslagen informatie mogelijk maakt.' In overweging 20 van de richtlijn staat 'Onder duurzame dragers worden met name verstaan computerdiskettes, cd-rom's, DvD's en de harde schijf van de computer van de consument waarop de elektronische post wordt opgeslagen, maar niet intemetwebsites, tenzij die voldoen aan de in de definitie van duurzame drager opgenomen criteria.' Deze omschrijving kan worden benut als richtsnoer bij de uitleg van het begrip 'duurzame gegevensdrager' in de wet overeenkomsten op afstand, aldus de MvT Kamerstukken II, 1999/ 2000, 26 861, nr. 3, p. 19-20. De Richtlijn is in Nederland omgezet in nationale wetgeving door middel van de Wet financiële dienstverlening (Wfd), Stb. 2005, 339, Wet van 12 mei 2005, welke op 1 januari 2006 in werking is getreden. De definitie van duurzame gegevensdrager is overgenomen in art. 1 sub h van de Wfd.
Zie Van Esch 2006, p. 44-45 en Van Esch & Bramer 2000, p. 286.
Zie ook Wefers Bettink 2001, p. 21 en Asser-Hijma 5-1 2001, p. 89.
In de Aanpassingswet inzake elektronische handel is het woord schriftelijk geschrapt in de definitie van algemene voorwaarden (art. 6:231 sub a sw) om het elektronisch sluiten van overeenkomsten mogelijk te maken. De wet overeenkomsten op afstand belemmert nu juist het elektronisch contracteren door het woord schriftelijk in de wet op te nemen en geen alternatief te bieden voor art. 7:46c lid 2 sub b BW.
In art. 7:46d lid 1 BW is bepaald dat moet worden voldaan aan alle in art. 7:46c lid 2 BW gestelde eisen.
Hier wordt ingegaan op algemene voorwaarden en de informatieplichten uit de wet overeenkomsten op afstand. De toepasselijkheid van algemene voorwaarden in 5P-overeenkomsten wordt in paragraaf 3.7 behandeld.
De tekst van art. 6:234 lid 1 sub c BW lijkt met zich te brengen dat een terhandstelling via een hyperlink niet voldoende is. Zie ook Drion & Van Wechem 2002, p. 439.
In de Aanpassingswet inzake elektronische handel wordt aan art. 6:234 lid 1 BW sub c toegevoegd waarin het elektronisch ter hand stellen van algemene voorwaarden op de hier beschreven manier wordt geregeld. Het lijkt mij dat daarmee ook aan het begrip duurzame gegevensdrager uit art. 7:46c lid 2 BW wordt voldaan door gegevens met behulp van een website op de harde schijf op te slaan.
Tijdig bij de nakoming van de overeenkomst op afstand en, voorzover het niet aan derden af te leveren zaken betreft, uiterlijk bij de aflevering, moeten aan de consument op duidelijke en begrijpelijke wijze schriftelijk of, voorzover het in de onderdelen a en c-e bedoelde gegevens betreft, op een andere ter zijner beschikking staande en voor hem toegankelijke gegevensdrager, de volgende gegevens worden verstrekt, behoudens voorzover zulks reeds is geschied voordat de overeenkomst op afstand werd gesloten (art. 7:46c lid 2 BW):1
a. de gegevens, bedoeld in de onderdelen a-f van lid 1;
Indien deze informatie reeds in de voorgeschreven vorm, schriftelijk of op een gegevensdrager, voor het sluiten van de overeenkomst is verstrekt, hoeft dit niet nogmaals te gebeuren. Er wordt daarom ook wel gesproken van bevestiging van informatie.
b. de vereisten voor de gebruikmaking van het recht tot ontbinding overeenkomstig de artikelen 46d lid 1 en 46e lid 2;
Indien de consument gerechtigd is tot ontbinding binnen een bedenktijd overeenkomstig art. 7:46d lid 1 BW, dient hij uiteraard ook op de hoogte te zijn van de vereisten voor en eventuele kosten als gevolg van gebruikmaking van deze rechten. Een ISP is daarom verplicht tot schriftelijke mededeling van informatie hieromtrent: het aanvangstijdstip en de duur van de bedenktijden die de koper ter beschikking kunnen staan, en het niet verschuldigd zijn van enige vergoeding in geval van uitoefening van het ontbindingsrecht.2
c. het bezoekadres van de vestiging van de ISP waar de consument een klacht kan indienen;
Met het bezoekadres wordt het geografisch adres bedoeld.3 Vermelding van een postbusnummer als adres is uitgesloten.
d. voorzover van toepassing: gegevens omtrent de garantie en omtrent in het kader van de overeenkomst op afstand aangeboden diensten;
Garantie zoals hier bedoeld is van toepassing op consumptiegoederen zoals bedoeld in de Richtlijn garanties consumptiegoederen.4 Onder consumptiegoederen verstaat de richtlijn: alle roerende lichamelijke zaken. Daaruit kan worden afgeleid dat gegevens omtrent de garantie niet hoeven te worden medegedeeld met betrekking tot de diensten van een ISP. Dat zijn immers geen consumptiegoederen. Met aangeboden diensten in het kader van de overeenkomst op afstand wordt after sales service bedoeld.5 Hierbij kan worden gedacht aan de helpdesk van een ISP. De helpdesk kan ook worden gezien als onderdeel van het dienstenpakket van de ISP. Ik beschouw de helpdesk als onderdeel van het dienstenpakket van de ISP behorende tot de functie extra value.
e. indien de overeenkomst op afstand een duur heeft van meer dan een jaar dan wel een onbepaalde duur: de vereisten voor opzegging van de overeenkomst.
Hiertoe verwijs ik naar art. 6:237 sub k BW.6
Uit lid 2 van art. 7:46c BW kan worden opgemaakt dat het nog mogelijk is deze informatie tijdig bij de nakoming van de overeenkomst op afstand te verschaffen. Er gelden vormvereisten voor de informatieplichten uit art. 7:46c lid 2 BW: hoofdregel is schriftelijk,7 het alternatief is op een duurzame gegevensdrager. Een duurzame gegevensdrager is:
'elk hulpmiddel dat de consument in staat stelt om persoonlijk en specifiek aan hem gerichte informatie op te slaan, met name computerdiskettes, cd-roms en de harde schijf van de computer van de consument voor de opslag van elektronische boodschappen.'8
Het is niet duidelijk of een ISP voor het verstrekken van de betreffende informatie gebruik kan maken van zijn website.9 Een website is immers geen duurzame gegevensdrager, tenzij het gaat om persoonlijk aan de consument gerichte informatie en hij in staat wordt gesteld om de gegevens op te slaan op een wijze die deze informatie toegankelijk maakt voor toekomstig gebruik gedurende een periode die is afgestemd op het doel waarvoor de gegevens kunnen dienen, en die ongewijzigde reproductie van de opgeslagen gegevens mogelijk maakt. Het is de vraag wanneer op een website precies sprake is van persoonlijk aan de consument gerichte informatie. Daarvan is in ieder geval geen sprake wanneer iedere bezoeker van de website door het aanklikken van een link toegang kan krijgen tot de betreffende informatie. Er kan sprake zijn van persoonlijk aan de consument gerichte informatie wanneer tijdens het totstandkomingsproces van de overeenkomst via de website of zodra de overeenkomst is gesloten de door de consument ingevulde gegevens betreffende de overeenkomst nogmaals in beeld komen en daarbij zijn naam wordt vermeld en hem de betreffende informatie wordt verstrekt met de mogelijkheid de informatie te downloaden en op te slaan op zijn harde schijf of te printen.10 De consument werkt dan mee aan de vervulling van de informatieplicht van de ISP door de informatie te downloaden of te printen. Voor het openen van een e-mailbericht moet een consument echter ook inspanningen verrichten. Een printer zal niet altijd aanwezig zijn, maar van de meeste internetgebruikers mag worden verwacht dat ze informatie kunnen downloaden en opslaan op de harde schijf van hun eigen computer.
Voor sub b uit art. 7:46c lid 2 BW wordt geen alternatief geboden: de consument dient schriftelijk te worden geïnformeerd over de vereisten die gelden voor ontbinding binnen de bedenktijd, dit kan niet op een duurzame gegevensdrager.11 De wetgever heeft hier alleen gedacht aan zaken als object van de overeenkomst die moeten worden afgeleverd en waarbij deze informatie eenvoudig schriftelijk kan worden bijgevoegd. Voor de ISP betekent dit dat er toch altijd nog een briefje met de betreffende informatie moet worden gestuurd aan de consument bij nakoming van de overeenkomst terwijl de rest allemaal elektronisch kan plaatsvinden.
Een sanctie op het niet voldoen aan de eisen gesteld in art. 7:46c lid 2 BW is een verlenging van de bedenktijd van het ontbindingsrecht (art. 7:46d lid 1 BW) waarover hieronder meer. Na het sluiten van de overeenkomst rust er dus een sanctie op het niet voldoen aan de informatieplichten. De sanctie van art. 7:46d BW is niet alleen van toepassing indien niet voldaan is aan de inhoudelijke informatieplichten uit art. 7:46c lid 2 BW, maar ook indien niet aan de vormvereisten is voldaan en indien de presentatie van de informatie niet op een duidelijke en begrijpelijke wijze geschiedt.12 Mijns inziens kan daarvan geen sprake zijn wanneer de informatie in de algemene voorwaarden wordt neergelegd.13 Indien de informatie toch in de algemene voorwaarden is opgenomen dienen de algemene voorwaarden per e-mail, op een cd-rom, op diskette of op schrift ter beschikking te worden gesteld aan de consument. Voor het ter hand stellen van algemene voorwaarden wordt in de rechtsliteratuur soms aangenomen dat een hyperlink voldoende is.14 Echter, een hyperlink op een pagina is geen duurzame gegevensdrager zoals neergelegd in de wet overeenkomsten op afstand. De informatie kan dus wel worden opgenomen in de algemene voorwaarden die raadpleegbaar zijn via de website, ik ben daar echter geen voorstander van, maar er is dan nog niet voldaan aan art. 7:46c lid 2 BW. Daarvoor is meer nodig, bijvoorbeeld een 'download' of 'save as' knop bij de algemene voorwaarden waarmee de consument de algemene voorwaarden op de harde schijf van zijn computer kan opslaan.15 De harde schijf is wel een duurzame gegevensdrager.
Op de harde schijf van de computer van de consument kunnen e-mailberichten worden opgeslagen. Een ISP zou er voor kunnen kiezen zijn algemene voorwaarden via een e-mail-bericht aan de klant ter beschikking te stellen. Een e-mail-bericht op zich is geen duurzame gegevensdrager. Zodra het e-mailbericht is opgeslagen op de harde schijf zou een e-mail-bericht kunnen worden beschouwd als een duurzame gegevensdrager. De belemmering die zich voor zal doen bij een aspirant-klant die een overeenkomst met een ISP sluit, is dat de klant nog niet over een e-mail-adres beschikt. Of dat de aspirant-klant wel over een e-mail-adres beschikt maar dat de ISP hier geen kennis van heeft omdat hij hier bij de aanvaarding niet naar heeft gevraagd. De informatie uit de wet overeenkomsten op afstand kan wel op het nieuwe e-mail-adres dat onderdeel uitmaakt van het dienstenpakket aan de klant, worden verstrekt. Daarnaast dient nog te worden opgemerkt dat een e-mail-bericht niet altijd automatisch op de harde schijf van de computer van de consument wordt opgeslagen. Een consument kan zijn e-mail ontvangst programma echter zo inrichten c.q. installeren dat binnenkomende e-mail-berichten automatisch op de harde schijf van zijn PC worden opgeslagen.