19.5.3.1 Inleiding

In (fiscale) strafzaken functioneert het in art. 29 Sv vastgelegde pressieverbod al als instructienorm voor de verhorende ambtenaar.1 Die mag geen onoorbare middelen aanwenden om de verdachte tot ongewilde verklaringen te bewegen.2 Dit verbod heeft een matigende invloed op de bejegening van de verdachte als onderzoeksobject.3 In fiscale boetezaken zou een op nemo tenetur steunende instructienorm voor controleambtenaren een ander karakter hebben, in zoverre dat de matigende invloed op de verdachte als onderzoeksobject niet zozeer op pressie is gericht – dwang tot zelfbelasting gaat daarin primair uit van juridische sanctiedreiging –, maar vooral op het ontzien van de (potentiële) boeteling door het voor de boeteoplegging vereiste bewijs buiten hem om te verkrijgen, of althans op een wijze die hem het minst belast.

Binnen het huidige palet aan onderzoeksbevoegdheden in art. 47 e.v. AWR zou het onderzoek bij de (potentiële) boeteling dan zoveel mogelijk moeten steunen op de inzageplicht (zie § 19.5.3.2) en in voorkomende gevallen de waarneming ter plaatse4. Temeer omdat het afdwingen van verklaringen in antwoord op zuivere boetevragen problematisch blijft (§ 19.5.3.3). Eventueel kan in voorkomende gevallen nog worden gedacht aan het toekennen van strafvermindering bij volledige medewerking aan het boeteonderzoek (§ 19.5.3.4) of kan worden overgeschakeld naar een strafvorderlijk scenario (§ 19.5.3.5).