3.4.1 Inleiding

Alvorens dieper in te gaan op de wijze waarop het beroep van leraar is gevat in de verschillende onderwijswetten, wordt eerst stilgestaan bij de ontwikkeling die het beroep van leraar heeft doorgemaakt in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. De positie van de leraar in het hoger onderwijs wordt behandeld in § 3.6.

Sinds begin jaren 90 is er volop discussie over de rol van de leraar in de school, de ontwikkeling van een georganiseerde beroepsgroep, de bekwaamheidseisen, het personeelsbeleid, het salaris en het lerarentekort. In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de ontwikkelingen die zien op de beroepsgroep, professionele standaard en de autonomie van de leraar. Al sinds begin jaren 90 wordt door verschillende commissies geadviseerd om een landelijke beroepsorganisatie voor de leraar op te richten, die bijvoorbeeld een professionele standaard zou kunnen opstellen. Die beroepsorganisatie kwam er uiteindelijk in de vorm van de Onderwijscoöperatie, maar werd na een paar jaar weer opgeheven wegens gebrek aan draagvlak. Dit heeft eraan bijgedragen dat, zoals geschetst in § 2.3.3, er geen beroepsgroep is die op centraal niveau professionele autonomie uitoefent. Naast de ontwikkeling van de beroepsgroep en de professionele standaard wordt in deze paragraaf ook ingegaan op de positie van de leraar in de klas. Ook hierover wordt als sinds begin jaren 90 gesproken. Dit heeft ertoe geleid dat een zekere mate van autonomie van de leraar nu in een groot deel van de onderwijswetten is vastgelegd. De ontwikkeling van de beroepsgroep, professionele standaard en autonomie van de leraar door de jaren heen wordt hierna nader beschreven.