Inleiding

Een ontvanger die wordt aangesproken tot terugbetaling, zal het verweer willen voeren dat zijn verrijking is verminderd als hij te goeder trouw is geweest en zijn vermogen door de ontvangst van de prestatie is verminderd. Zo kan de ontvanger door de ontvangst van de prestatie uitgaven hebben gedaan die hij anders niet zou hebben gedaan. Stel bijvoorbeeld dat A aan B een bedrag schenkt en B besluit het geld te besteden aan een vakantie die hij anders niet zou hebben geboekt. Stel dat A de schenkingsovereenkomst vervolgens vernietigt. Kan B zich beroepen op het verweer dat zijn verrijking is verminderd?

De wettelijke regeling van het verweer dat een verrijking is verminderd, is beperkt gebleven tot waardeverminderingen van goederen die moeten worden teruggegeven en uitgaven tot behoud van een goed. In de lagere rechtspraak wordt verschillend geoordeeld over de vraag of de ontvanger in andere gevallen een beroep kan doen op een dergelijk verweermiddel.1 Ik meen dat de ontvanger, evenals in het Engelse en Duitse recht, deze bevoegdheid inderdaad heeft. Ik werk dat hieronder uit. Daartoe bespreek ik eerst de ratio van het verweer. Vervolgens onderzoek ik de wettelijke regeling van het verweer. Daarna ga ik in op het verweer in de gevallen die niet expliciet in de wet zijn geregeld. Ten slotte bespreek ik wanneer het verweer kan worden gevoerd in gevallen waarin beide partijen aan elkaar hebben gepresteerd.