6.7.2 Aanpak en afbakening

Bij de zoektocht naar scherpe normen is alleen gekeken naar normen die in geschreven (wettelijke of rechterlijke) regelingen zijn neergelegd. Normen die in de jurisprudentie zijn te vinden, of in juridische literatuur die normen aan de jurisprudentie ontleent, zijn buiten beschouwing gelaten. Ook bij open normen zullen immers in de jurisprudentie en literatuur vaak scherper geformuleerde gezichtspunten, gevalstypen en criteria ontstaan,1 maar die vallen niet bij iedere regeling te achterhalen en het is bovendien voor discussie vatbaar of dergelijke invullingen direct aan te merken zijn als ' scherpe normen' .

Een tweede punt van afbakening is de vraag hoe scherp een norm moet zijn om een ' scherpe norm' te zijn, aangezien de schaal tussen ' open' en ' scherp' een continuüm is, dus zonder duidelijk te definiëren grenzen en tussenstappen. Er is voor gekozen om alle normen die betrekking hebben op proceskosten in relatie tot procesgedrag en die concretere handvatten geven dan slechts 'redelijkheid', ' billijkheid' , ' noodzakelijkheid' of ' gezien de situatie/omstandigheden' in het overzicht op te nemen.

Ten slotte bleken de landenrapporten in enkele gevallen onduidelijk of waren achterliggende (vertaalde) regelingen lastig te vinden. In het Griekse landen-rapport staat bijvoorbeeld ' Costs may even be ordered to be paid by the winning party where such a party breached the general principles of telling the truth and conducting litigation according to good morals and good faith' ,2 maar zonder verwijzing naar een relevante wetsbepaling. Een vertaling van het Griekse wetboek dat de civiele procedure regelt was evenmin voorhanden. In dergelijke gevallen is gezien de beperkte onderzoekstijd en het geringe belang bij een uitputtend overzicht niet verder gezocht. Om diezelfde reden is in een aantal gevallen waarin geen officiële vertaling aanwezig was, gebruik gemaakt van de formulering in het betreffende landenrapport en/of werden regelingen in de lokale taal met behulp van een vertaalprogramma omgezet in het Engels. Die vertalingen zijn in de tabellen cursief gedrukt.