1.4.1 Overgangsrecht en overgangsbeleid

In dit onderzoek nemen de termen ‘overgangsrecht’ en ‘overgangsbeleid’ een centrale plaats in. Onder overgangsrecht versta ik de werkingsregels en overgangsmaatregelen tezamen. Werkingsregels regelen vanaf welk moment in de tijd een regel materiële rechtsgevolgen kan verbinden aan feiten en toestanden. In hfdst. 2 werk ik dit begrip verder uit. Overgangsmaatregelen bepalen of, en zo ja, in hoeverre een regel aan bepaalde feiten of toestanden ook daadwerkelijk rechtsgevolgen verbindt. Een overgangsmaatregel kan hierdoor de werking van een regel voor bepaalde situaties beperken óf juist oprekken. In hfdst. 3 ga ik nader in op het begrip ‘overgangsmaatregelen’.

Overgangsbeleid is iets anders dan overgangsrecht. Overgangsrecht zie ik als het resultaat van overgangsbeleid. Binnen het bestek van dit onderzoek is overgangsbeleid de wijze waarop de wetgever handelt als het gaat om wetswijzigingen. Het gaat hierbij om handelingen in een ruime periode, die al aanvangt voordat een wetswijziging (gedeeltelijk) voorzienbaar begint te worden en eindigt als een wet wordt gepubliceerd in het Staatsblad. Bij het voeren van overgangsbeleid zou de wetgever zich vragen moeten stellen als: op welk tijdstip moet een wetswijziging bekend worden gemaakt, welke informatie moet op dat moment aan belastingplichtigen worden verstrekt, is het wenselijk dat op een aantal belastingplichtigen het oude regime van toepassing blijft en wat voor soort overgangsmaatregel zou moeten worden getroffen? Hierbij behoort de wetgever niet alleen rekening te houden met juridische vereisten, zoals het rechtszekerheidsbeginsel, doch zijn ook economische, maatschappelijke en politieke effecten belangrijk.1