1.4 Rechten van de polishouder op grond van de Wft in geval van een overdracht van een verzekeringsportefeuille door een levensverzekeraar en een natura-uitvaartverzekeraar

Een levensverzekeraar die rechten en verplichtingen uit levensverzekering aan een andere levensverzekeraar wenst over te dragen behoeft daarvoor de instemming van DNB (art. 3:112 Wft). Een natura-uitvaartverzekeraar die rechten en verplichtingen uit natura-uitvaartverzekering wenst over te dragen heeft daarvoor ook de instemming nodig van DNB (art. 3:113 lid 1 Wft). Een levensverzekeraar die rechten en verplichtingen uit natura-uitvaartverzekering aan een natura-uitvaartverzekeraar wil overdragen, behoeft daarvoor dan uiteraard ook de instemming van DNB (art. 3:113 lid 2 Wft).

Kenmerkend voor de procedure tot overdracht door een levensverzekeraar of een natura-uitvaartverzekeraar zijn de twee fasen van die procedure. Er is eerst een fase die wordt afgesloten met een opdracht gegeven door DNB tot publicatie van het voornemen tot portefeuilleoverdracht (in het verleden de verklaring van aanvankelijk geen bezwaar genoemd). Daarna volgt een fase waarin polishouders in verzet kunnen komen en waarin DNB instemming verleent om de verzekeringsportefeuille te mogen overdragen.

De betrokken polishouder kan zich verzetten tegen de portefeuilleoverdracht. Dit verzetrecht van de polishouder is omschreven in art. 3:119 Wft. Indien een vierde of meer van de betrokken polishouders zich binnen de door DNB gestelde termijn tegen de voorgenomen overdracht door een levensverzekeraar of een natura-uitvaartverzekeraar heeft verzet, verleent DNB geen instemming (art. 3:119 lid 2 Wft). De portefeuilleoverdracht kan niet plaatsvinden indien een vierde of meer van de polishouders zich gedurende de verzettermijn verzet, dus ook niet voor het deel van de polishouders dat zich niet heeft verzet tegen de voorgenomen overdracht van de portefeuille (art. 3:119 lid 4 Wft).

DNB geeft de overdragende verzekeraar opdracht om van zijn voornemen tot overdracht van rechten en verplichtingen uit verzekeringsovereenkomsten mededeling te doen in de Staatscourant en op andere door DNB te bepalen wijze (art. 3:119 lid 1 Wft). Deze opdracht wordt gegeven zodra de ingediende gegevens voldoende zijn voor de voorbereiding van de uiteindelijke beschikking waarin instemming wordt verleend (art. 3:119 lid 1 Wft). Dit betreft niet alleen maar een toets of de gevraagde gegevens zijn aangeleverd: “Hiermee wordt bedoeld dat DNB onderzoekt of er, behoudens eventuele toepassing van het verzetsrecht, voorlopige bedenkingen bestaan tegen de voorgenomen portefeuilleoverdracht, bijvoorbeeld op basis van de financiële positie van de verkrijgende verzekeraar.” zo licht DNB2 zelf toe. In de praktijk is de “andere door DNB te bepalen wijze” tot nu toe meestal een publicatie in drie landelijke dagbladen. De verzekeraar zal daarom meestal bij de aanvraag van instemming zelf al een voorstel doen in welke dagbladen hij wil publiceren. DNB doet daarbij ook mededeling van de termijn waarbinnen de betrokken polishouders zich tegen de overdracht kunnen verzetten (art. 3:119 lid 1 Wft). De door DNB te bepalen verzettermijn is in de praktijk meestal dertig dagen na publicatie van het voornemen tot overdracht.3 De verzekeraar vermeldt in de advertenties in de Staatscourant en de drie landelijke dagbladen aan welk postadres of e-mailadres van DNB de polishouder het bericht dat hij zich verzet kan versturen. De polishouder moet daarbij zijn polisnummer(s) vermelden. De polishouder moet zijn bericht dat hij gebruik wil maken van zijn Wft-verzetrecht dus versturen aan DNB, en niet aan de overdragende verzekeraar.

Indien binnen de verzettermijn niet een vierde of meer van de betrokken polishouders in verzet is gekomen tegen de voorgenomen overdracht en er tegen de overdracht ook bij DNB geen bedenkingen bestaan, verleent DNB instemming met de overdracht (art. 3:119 lid 4 Wft). De overdracht kan dan plaatsvinden en is van kracht ten aanzien van alle betrokkenen. De overdracht is dan dus ook van kracht ten aanzien van degene die zich ertegen heeft verzet.

Na de overdracht plaatst de verzekeraar die de portefeuille heeft overgedragen een mededeling in de Staatscourant dat de overdracht heeft plaatsgevonden (art. 3:120 lid 1 Wft).

De polishouder wordt tot nu toe dus in feite meestal van de voorgenomen portefeuilleoverdracht en de verzettermijn van een maand op de hoogte gesteld door een advertentie van zijn verzekeraar in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen. De vraag rijst hoe groot de kans is dat de polishouder de desbetreffende advertentie ziet. Als hij geen abonnement heeft op één van deze dagbladen zal hij in de praktijk waarschijnlijk niet op de hoogte zijn van de mogelijkheid met betrekking tot zijn verzekeringsovereenkomst het recht van verzet uit te oefenen. Maar ook als hij wel een abonnement heeft op dat specifieke dagblad bestaat de kans, dat de polishouder net die dag zijn krant niet leest. Als hij die dag zijn krant leest, zou hij de advertentie over het hoofd kunnen zien.

Dit onderwerp kwam aan de orde in twee uitspraken van de Rechtbank Rotterdam van 13 februari 20234 naar aanleiding van bezwaarschriften die op grond van de Algemene wet bestuursrecht (‘Awb’) zijn ingediend tegen het instemmingsbesluit van DNB over de juridische fusie van Optas Pensioenen N.V.5 en Aegon Levensverzekering N.V.6. De rechtbank oordeelde daarin dat in dat geval niet volstaan had mogen worden met advertenties in drie landelijke dagbladen. In rechtsoverweging 4.11 van deze uitspraken oordeelde de rechtbank als volgt:

De rechtbank heeft in deze rechtsoverweging 4.11 niet in zijn algemeenheid geoordeeld dat DNB met een opdracht om mededeling te doen in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen onvoldoende oog heeft voor het belang van polishouders. De overweging heeft betrekking op de opdracht aan Optas/Aegon.7 Om die reden kan uit deze twee uitspraken niet de conclusie worden getrokken, dat DNB bij het geven van een opdracht in de zin van art. 3:119 lid 1 Wft voortaan altijd opdracht moet geven om individuele kennisgevingen te versturen aan degenen die het Wft-verzetrecht kunnen uitoefenen. Opdrachten van DNB op grond van art. 3:119 lid 1 Wft aan een levensverzekeraar of natura-uitvaartverzekeraar,8 en mogelijk ook die op grond van art. 3:120 lid 2 Wft aan een schadeverzekeraar (zie hoofdstuk 1.5), zullen wel vaker gaan inhouden dat individuele kennisgevingen moeten worden verstuurd.9 Zie over deze uitspraken10 en de advertentieteksten verder hoofdstuk 6.7.5 van dit onderzoek.

Indien de verzekeraar heeft voldaan aan de door DNB gestelde vereisten vermeld in de opdracht op grond van art. 3:119 lid 1 Wft, dan heeft de verzekeraar volgens de Geschillencommissie Financiële Dienstverlening11 geen aanvullende verplichting om de polishouders ook op individuele basis op het recht van verzet te wijzen. In die gevallen waarin DNB opdracht geeft om een advertentie te plaatsen in drie landelijke dagbladen, is de verzekeraar volgens de geschillencommissie dus niet verplicht om ook individuele kennisgevingen te versturen. De uitspraak had betrekking op de overdracht van levensverzekeringen door Brand New Day ­Levensverzekeringen N.V. aan Waard Leven N.V. Uit de uitspraak leid ik af dat DNB aan de overdragende verzekeraar opdracht heeft gegeven mededeling te doen in de Staatscourant en drie landelijke dagbladen. Op de dag van die mededeling heeft de verzekeraar ook een e-mailbericht over de overdracht aan de polishouders gestuurd. In dat e-mailbericht is niet op het recht van verzet gewezen. Vervolgens heeft een polishouder laten weten dat hij een afkoopsom wilde ontvangen. Ook in de reactie daarop, terwijl de verzettermijn nog liep, heeft de verzekeraar de polishouder niet op het recht van verzet gewezen.12 Overigens wil ik naar aanleiding van deze gang van zaken bij Brand New Day Levensverzekeringen N.V. wel opmerken dat een verzekeraar die besluit om, náást het plaatsen van advertenties zoals door DNB opgedragen, ook e-mailberichten of brieven te versturen aan polishouders om het voornemen tot portefeuilleoverdracht aan te kondigen, er daarin, in het kader van de goede relatie met de polishouders, maar beter wél melding van kan maken dat ook advertenties zijn gepubliceerd waarin mededeling wordt gedaan van het recht om zich bij DNB tegen de portefeuilleoverdracht te verzetten.

Indien DNB de verzekeraar opdracht geeft om advertenties in drie landelijke dagbladen te plaatsen, is er daarnaast naar mijn mening ook géén juridische verplichting van de verzekeraar om de polishouder op andere wijze van de portefeuilleoverdracht op de hoogte te stellen. Het is namelijk goed verdedigbaar dat voor de verzekeraar uit het bepaalde in art. 4:20 lid 3 Wft géén verplichting voortvloeit om de cliënt over een portefeuilleoverdracht te informeren.

Op grond van art. 4:20 lid 3 aanhef en onder a Wft moet de verzekeraar de cliënt gedurende de looptijd van de verzekeringsovereenkomst tijdig13 informatie verstrekken over wezenlijke wijzigingen in de al verstrekte informatie, voor zover deze wijzigingen redelijkerwijs relevant zijn voor de cliënt. Bij een portefeuilleoverdracht gaan de rechten en verplichtingen uit de levensverzekering over naar de verkrijgende verzekeraar. Om die reden is het naar mijn mening mogelijk te concluderen dat er in het geval van een portefeuilleoverdracht geen sprake is van een wezenlijke wijziging in de informatie over het verzekeringsproduct als zodanig, zoals bedoeld in art. 4:20 lid 3 aanhef en onder a Wft.14

Vervolgens moeten we nog de vraag beantwoorden of er uit art. 4:20 lid 3 aanhef en onder b Wft juncto art. 73 Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft een informatieverplichting voortvloeit. Op grond van art. 4:20 lid 3 aanhef en onder b Wft moet gedurende de looptijd van een verzekeringsovereenkomst tijdig informatie worden verstrekt over bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aan te wijzen andere onderwerpen. Die algemene maatregel van bestuur is het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (‘Bgfo’). Art. 73 Bgfo somt op welke informatie een levensverzekeraar gedurende de looptijd van een levensverzekeringsovereenkomst ten minste moet verstrekken. Art. 73 Bgfo leidt mijns inziens bij een portefeuilleoverdracht door een levensverzekeraar niet tot een informatieverplichting.15Art. 74 Bgfo somt op welke informatie een natura-uitvaartverzekeraar gedurende de looptijd van een natura-uitvaartverzekeringsovereenkomst ten minste moet verstrekken. Art. 74 Bgfo leidt mijns inziens bij een portefeuilleoverdracht door een natura-uitvaartverzekeraar evenmin tot een informatieverplichting.

In hoofdstuk 10 verdedig ik het standpunt dat het geredeneerd vanuit de rechten van de polishouder inmiddels tijd wordt voor verbetering van de informatievoorziening over een voorgenomen portefeuilleoverdracht.

Het is ook een interessante vraag of de verzekeraar een juridische verplichting heeft om ná de portefeuilleoverdracht een nieuw polisblad toe te sturen aan de polishouder. De Wft bevat geen verplichting om dat te doen. In de praktijk wordt aangenomen dat een dergelijke verplichting evenmin voortvloeit uit de bepaling in het Burgerlijk Wetboek16 over het afgeven van polisbladen.17 Het versturen van een nieuwe polis in het kader van een portefeuilleoverdracht is in de verzekeringsbranche niet gebruikelijk, naar ik aanneem ook uit kostenoverwegingen. Na een portefeuilleoverdracht kan de polishouder door middel van de combinatie van het eerder afgegeven polisblad en de advertentie die de verzekeraar op grond van art. 3:120 Wft verplicht is na de portefeuilleoverdracht in de Staatscourant18 te plaatsen, bewijzen wie zijn verzekeraar is. Een situatie dat de nieuwe verzekeraar na een portefeuilleoverdracht (waarbij de Wft-regeling is toegepast) ontkent dat hij de verzekeraar is, kan ik mij overigens echter ook niet voorstellen.

Het gaat dus om een verzetrecht voor de polishouders van de levensverzekeraar of de natura-uitvaartverzekeraar.19 Het in art. 3:119 Wft gehanteerde begrip “polishouder” wordt in art. 3:119 lid 5 Wft gedefinieerd:

Op grond van de eerste volzin van art. 3:119 lid 5 Wft zal het verzetrecht in de meeste gevallen toekomen aan de verzekeringnemer. Hier rijst dus eerst de vraag wie dat is. De Wft bevat geen definitie van de verzekeringnemer. De Wft verwijst wel in meerdere definities naar Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.20 Ik meen daarom dat “verzekeringnemer” in art. 3:119 lid 5 Wft dezelfde betekenis heeft als in Boek 7 BW. In art. 7:925 lid 1 BW wordt “verzekering” gedefinieerd als “een overeenkomst waarbij de ene partij, de verzekeraar, zich tegen het genot van premie jegens haar wederpartij, de verzekeringnemer, verbindt tot het doen van een of meer uitkeringen, en bij het sluiten der overeenkomst voor partijen geen zekerheid bestaat, dat, wanneer of tot welk bedrag enige uitkering moet worden gedaan, of ook hoe lang de overeengekomen premiebetaling zal duren.” De verzekeringnemer is dus de wederpartij van de verzekeraar bij een verzekeringsovereenkomst. Verzekeraar en verzekeringnemer zijn de partijen die met elkaar een verzekeringsovereenkomst sluiten.21

Echter, indien een uitkering uit de verzekering opeisbaar is, dan komt het recht van verzet toe aan de tot de uitkering gerechtigde. Ik zou hier voor wat betreft individuele levensverzekeringen willen aannemen dat we dan onder “de tot de uitkering gerechtigde” de tot uitkering gerechtigde zoals gedefinieerd in art. 7:926 lid 2 BW22 mogen verstaan. De Wft bevat geen definitie van de tot de uitkering gerechtigde. In art. 7:926 lid 2 BW wordt voor wat betreft afdeling 1 van Titel 17 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek onder de tot uitkering gerechtigde verstaan “degene die in geval van verwezenlijking van het risico krachtens de verzekering recht heeft op uitkering of door aanvaarding van de aanwijzing recht op uitkering kan krijgen”. Indien we deze definitie hanteren bij de uitleg van art. 3:119 lid 5 Wft dan hebben indien een uitkering uit de verzekering opeisbaar is, dus zowel degene die al recht heeft op de uitkering, waaronder de begunstigde derde die de begunstiging al heeft aanvaard, als de begunstigde derde die de begunstiging nog kan aanvaarden,23 dit Wft-verzetrecht.

Voor wat betreft collectieve levensverzekeringen komt het Wft-verzetrecht toe aan de verzekeringnemer, dus de (voormalige) werkgever. In hoofdstuk 5.6.2.3 licht ik toe op grond waarvan ik deze conclusie heb getrokken. Indien deze (voormalige) werkgever op grond van de eerste volzin van art. 3:119 lid 5 Wft, in zijn hoedanigheid van verzekeringnemer van de collectieve levensverzekering, gebruik maakt van het Wft-verzetrecht, wordt op grond van de laatste volzin van art. 3:119 lid 5 Wft het aantal verzekerden onder die collectieve levensverzekering in aanmerking genomen bij het “tellen” hoeveel “polishouders” in verzet zijn gekomen.

Art. 3:119 lid 1 Wft spreekt letterlijk over het verzetrecht van de “betrokken polishouders”. Dit zijn de polishouders van de polissen die worden overgedragen. Zie hierover al in 1927 Sleutelaar, en Boshuizen en Jager in 2010.24 Boshuizen en Jager merken expliciet op dat onder de betrokken polishouders de polishouders van de over te dragen portefeuille dienen te worden verstaan. In een voetnoot voegen zij hier wel aan toe dat zowel de Europese richtlijnen als de nationale wetsgeschiedenis op dit punt echter niet geheel helder zijn.

In geval van een overdracht van een deel van de portefeuille van de verzekeraar (en dus niet de gehele verzekeringsportefeuille) hebben de polishouders van de polissen die achterblijven dus géén verzetrecht. Het is aan de toezichthouder om voor hun belangen te waken.

Ook de polishouders van de verkrijgende verzekeraar hebben dus niet het verzetrecht op grond van art. 3:119 Wft. De polishouders van de verkrijgende verzekeraar zouden er uiteraard wel degelijk belang bij kunnen hebben om zich tegen de “aanwas” in de verzekeringsportefeuille van hun verzekeraar door de overname van een verzekeringsportefeuille te verzetten. Dat recht hebben zij echter niet. Zij moeten vertrouwen op de beoordeling van de portefeuilleoverdracht door DNB, die ook hun belangen in de beoordeling betrekt.25

Dat alleen de polishouders van de polissen die worden overgedragen het verzetrecht hebben, betekent geredeneerd vanuit de betrokken verzekeraars dat het dus belangrijk is om bij het structureren van een transactie met een deel van de verzekeringsportefeuille een goede inventarisatie te maken van redenen die polishouders, in de respectievelijke delen van de portefeuille, zouden kunnen hebben om in verzet te komen. Zo ligt het in ieder geval niet voor de hand om in geval van een transactie waarbij een levensverzekeraar zich wil opsplitsen in een levensverzekeraar met de actieve portefeuille, en een levensverzekeraar met een portefeuille met daarin een zogenoemd “closed book” 26 met beleggingsverzekeringen, 27 het deel met daarin het “closed book” te gaan overdragen. De polishouders in het “closed book” zouden zich bijvoorbeeld immers zorgen kunnen maken over de ontwikkeling van de solvabiliteit van de verkrijgende verzekeraar naarmate het “closed book” steeds kleiner wordt of indien de verzekeraar betalingen moet doen in verband met door polishouders van beleggingsverzekeringen tegen de verzekeraar ingestelde rechtsvorderingen. Het valt niet uit te sluiten dat zij daarom gebruik zullen maken van hun verzetrecht.

De tweede volzin28 van art. 3:119 lid 5 Wft is in het vorenstaande nog niet aan de orde geweest. Deze volzin heeft betrekking op de situatie dat een verzekeringnemer bij een uitvoeringsovereenkomst als bedoeld in art. 1 van de Pensioenwet met een verzekeraar ontbreekt. Art. 1 Pensioenwet definieert een “uitvoeringsovereenkomst” als “de overeenkomst tussen een werkgever en een pensioenuitvoerder over de uitvoering van een of meer pensioenovereenkomsten.” Een “pensioenovereenkomst” is in art. 1 Pensioenwet gedefinieerd als “hetgeen tussen een werkgever en een werknemer is overeengekomen betreffende pensioen”. 29 De pensioenovereenkomst wordt geacht door te lopen na het einde van de arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad heeft namelijk geoordeeld dat op het moment dat de arbeidsovereenkomst tussen partijen eindigt, de rechtsverhouding tussen partijen “met gewijzigde hoedanigheid van de partijen” wordt voortgezet in de pensioenovereenkomst.30 Een volzin zoals deze tweede volzin van art. 3:119 lid 5 Wft werd voor het eerst aan de regeling met betrekking tot portefeuilleoverdracht toegevoegd in de Wet toezicht verzekeringsbedrijf31 die per 1 juni 1987 werd ingevoerd.32 In de Kamerstukken behorende bij deze wet werd deze volzin niet toegelicht. Deze volzin verwees naar de Pensioen- en Spaarfondsenwet, de voorloper van de Pensioenwet. Kamerstukken van latere wetten geven ook geen inzicht in de achtergrond van deze volzin.33

Ik begrijp deze tweede volzin van art. 3:119 lid 5 Wft zo dat deze gaat over de situatie dat de verzekeringnemer bij een uitvoeringsovereenkomst als bedoeld in artikel 1 van de Pensioenwet met een verzekeraar ontbreekt. Er is geen verzekeringnemer meer die nog premie betaalt. Als er dan nog één of meer verzekerden zijn met een aanspraak jegens deze verzekeraar,34 dan hebben zij een premievrije aanspraak op uitkeringen. Aan zo’n verzekerde met een premievrije aanspraak op uitkeringen komt volgens deze wettekst het verzetrecht toe. Indien alleen de eerste volzin van art. 3:119 lid 5 Wft zou zijn opgenomen, zou voor wat betreft die verzekeringsovereenkomst niemand het verzetrecht hebben. De toekenning van dit recht lijkt echter te worden doorkruist door de tekst van art. 6 Pensioenwet. Dit op 1 januari 2007 ingevoerde wetsartikel luidt: “De Wet op het financieel toezicht is niet van toepassing op de verhouding tussen een verzekeraar of een premiepensioeninstelling en een aanspraak- of pensioengerechtigde, tenzij in deze wet anders is bepaald.” In de Pensioenwet is niet geregeld dat zij toch het recht van verzet van art. 3:119 Wft kunnen uitoefenen.35 Mijn conclusie is daarom dat in de tweede volzin van art. 3:119 lid 5 Wft een verzetrecht wordt toegekend aan degene die een premievrije aanspraak op uitkeringen heeft verkregen en dat de toekenning van dit recht vervolgens door art. 6 Pensioenwet ongedaan wordt gemaakt.

Pandrecht op de rechten voortvloeiende uit levensverzekeringen36 komt veel voor. Hierbij kan met name gedacht worden aan de situatie dat een bank een hypothecaire geldlening verstrekt in verband met de aanschaf van een woning. De bank kan dan van de leningnemer verlangen dat deze de uit een levensverzekeringsovereenkomst voortvloeiende rechten aan de bank verpandt. Indien dergelijke levensverzekeringen door de levensverzekeraar aan een andere levensverzekeraar worden overgedragen, hebben de polishouders op grond van art. 3:119 Wft (zoals hiervoor uiteengezet) het recht van verzet. In verband met het pandrecht kunnen dan meerdere vragen opkomen.37 Heeft de polishouder de toestemming nodig van de pandhouder om gebruik te maken van het recht van verzet omschreven in art. 3:119 Wft? Of moet de polishouder misschien eerst toestemming vragen aan de pandhouder voordat hij besluit om géén gebruik te maken van dit recht van verzet? En mag de pandhouder zelf gebruik maken van het recht van verzet omschreven in art. 3:119 Wft, indien de polishouder besluit om dat niet te doen? Het antwoord op deze vragen is in beginsel neen.38 Een door de pandgever in de akte van verpanding van rechten uit een levensverzekering aan de pandhouder verstrekte volmacht om de rechten uit de levensverzekering uit te oefenen, brengt daar in beginsel ook geen verandering in.39 Dit lijkt mij ook terecht. Een grote bank zou anders immers om welke reden dan ook het recht van verzet kunnen gebruiken om een portefeuilleoverdracht te verhinderen. De bank zou dan ook aan de betrokken verzekeraars eisen kunnen stellen, en kunnen dreigen gebruik te maken van het recht van verzet indien aan die eisen niet wordt tegemoetgekomen. Het gaat het bereik van dit onderzoek te buiten om te onderzoeken of er eventueel toch gevallen zijn waarin er wel van moet worden uitgegaan dat de pandgever toestemming nodig heeft van de pandhouder om al dan niet het recht van verzet te gebruiken, of waarin de pandhouder zelf het recht van verzet zou kunnen uitoefenen.40

Om te bepalen wanneer sprake is van een portefeuilleoverdracht op grond van art. 3:112 Wft, art. 3:113 lid 1 Wft of art. 3:113 lid 2 Wft is van belang te weten wanneer een verzekeraar een levensverzekeraar of een natura-uitvaartverzekeraar is. Voor de stappen 1 tot en met 7 die ik hierboven heb beschreven, is dat onderscheid overigens niet van belang. Deze zeven stappen moeten in geval van een portefeuilleoverdracht op grond van art. 3:112 Wft en art. 3:113 Wft steeds worden gevolgd.

Art. 3:112 Wft regelt de overdracht van rechten en verplichtingen uit levensverzekering door een levensverzekeraar aan een andere levensverzekeraar. De Wft verstaat onder een levensverzekeraar: “degene die zijn bedrijf maakt van het sluiten van levensverzekeringen voor eigen rekening en het afwikkelen van die levensverzekeringen”.41 Voor de uitleg van deze definitie is dus van belang wat in de Wft de definitie is van “levensverzekering”. Art. 1:1 Wft definieert een levensverzekering als “een levensverzekering als bedoeld in artikel 975 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, met dien verstande dat de prestatie van de levensverzekeraar uitsluitend in geld geschiedt, of een natura-uitvaartverzekering als bedoeld in dit artikel”.

De Wft knoopt voor het begrip “levensverzekering” dus eerst aan bij het civielrechtelijke begrip levensverzekering. In art. 7:975 BW wordt de “levensverzekering” gedefinieerd als de in verband met het leven of de dood gesloten sommenverzekering met dien verstande dat ongevallenverzekering niet als levensverzekering wordt beschouwd. Deze definitie in het BW omvat ook verzekeringen met prestaties anders dan in geld, bijvoorbeeld met uitkeringen in aandelen of obligaties.42 Ook natura-­uitvaartverzekeringen vallen blijkens de wetsgeschiedenis onder de definitie van levensverzekering in het BW.43 De wetgever wilde echter niet dat alle verzekeringen met prestaties anders dan in geld onder de Wft-definitie van het begrip “levensverzekering” zouden vallen. Vandaar dat in de Wft-definitie is bepaald dat het bij levensverzekeringen om prestaties in geld moet gaan. Maar de wetgever wilde wel dat natura-uitvaartverzekeringen onder de Wft-definitie van het begrip “levensverzekering” zouden vallen. Natura-uitvaartverzekeringen (zoals gedefinieerd in art. 1:1 Wft)44 zijn daarom vervolgens expliciet aan de definitie van het begrip “levensverzekering” in art. 1:1 Wft toegevoegd.45 Een levensverzekeraar kan volgens de Wft-definitie van “levensverzekeraar” dus ook natura-uitvaartverzekeringen sluiten en afwikkelen.46

Kortom, art. 3:112 Wft kan dus een portefeuille betreffen waarvan geen natura-uitvaartverzekeringen deel uitmaken, maar ook een portefeuille waarvan wel natura-uitvaartverzekeringen deel uitmaken.47

Art. 3:113 lid 1 Wft regelt de overdracht van rechten en verplichtingen uit natura-uitvaartverzekering door een natura-uitvaartverzekeraar aan een andere natura-uitvaartverzekeraar of aan een levensverzekeraar. Voor de toepassing van deze bepaling is dus de definitie van “natura-uitvaartverzekeraar” belangrijk. De Wft definieert “natura-uitvaartverzekeraar” als degene die, geen levensverzekeraar zijnde, zijn bedrijf maakt van het sluiten van natura-uitvaartverzekeringen voor eigen rekening en het afwikkelen van die natura-uitvaartverzekeringen”.48 Voor de uitleg van deze definitie is dus van belang wat in de Wft de definitie is van “natura-uitvaartverzekering”. De Wft definieert een natura-uitvaartverzekering als “een verzekering in verband met de verzorging van de uitvaart van een natuurlijke persoon waarbij de verzekeraar zich verbindt tot het leveren van een prestatie die niet tevens inhoudt het doen van een geldelijke uitkering”.49

Het bedrijf van een natura-uitvaartverzekeraar heeft dus alleen betrekking op natura-uitvaartverzekeringen. De uitvoering van de verzekerde diensten vindt niet plaats door de uitvaartverzekeraar zelf, maar door de uitvaartverzorger.50 Bij een natura-uitvaartverzekering betaalt de verzekeraar in de praktijk de kosten die door de uitvaartverzorger in rekening worden gebracht rechtstreeks aan die uitvaartverzorger.51 Bij een natura-uitvaartverzekering wordt er dus bij het overlijden van de verzekerde geen geldbedrag uitgekeerd.

Kortom, uit de Wft-definitie van natura-uitvaartverzekeraar (“geen levensverzekeraar zijnde”) vloeit voort dat art. 3:113 lid 1 Wft is geschreven voor de portefeuilleoverdracht door een verzekeraar die zich alleen richt op verzekeringen in verband met de verzorging van de uitvaart van een natuurlijke persoon door een prestatie die niet tevens inhoudt het doen van een geldelijke uitkering. Hij kan in geval van een portefeuilleoverdracht geen gebruik maken van art. 3:112 Wft, omdat hij geen levensverzekeraar is.

Ten slotte richt art. 3:113 lid 2 Wft zich tot de levensverzekeraar die rechten en verplichtingen uit natura-uitvaartverzekering aan een natura-­uitvaartverzekeraar wil overdragen. Indien een levensverzekeraar die ook natura-uitvaartverzekeringen sluit deze natura-uitvaartverzekeringen wil overdragen aan een natura-uitvaartverzekeraar, is dit artikellid van toepassing. Art. 3:112 Wft kan hiervoor niet gebruikt worden, omdat de verkrijgende verzekeraar (volgens de definitie van “natura-uitvaartverzekeraar” in art. 1:1 Wft) geen levensverzekeraar is. Indien de levensverzekeraar deze natura-uitvaartverzekeringen zou willen overdragen aan een andere levensverzekeraar, dan is als gezegd art. 3:112 Wft dus wel52 van toepassing.