Einde inhoudsopgave
Privaatrechtelijke handhaving van mededingingsrecht (R&P nr. 174) 2009/11.2.3.2
11.2.3.2 De vereffenende (corrigerende of vergeldende) rechtvaardigheid
mr.dr. E.J. Zippro, datum 29-09-2009
- Datum
29-09-2009
- Auteur
mr.dr. E.J. Zippro
- JCDI
JCDI:ADS582359:1
- Vakgebied(en)
Mededingingsrecht / Toezicht en handhaving
Verbintenissenrecht / Schadevergoeding
Voetnoten
Voetnoten
Aristoteles maakt in zijn Ethica Nicomachea een onderscheid tussen de algemene rechtvaardigheid en de bijzondere rechtvaardigheid. Het begrip algemene rechtvaardigheid ziet op het gehoorzamen aan de wet. Het begrip bijzondere rechtvaardigheid ziet op de verdelende en vereffenende rechtvaardigheid.
Naast de vereffenende rechtvaardigheid speelt in het privaatrecht ook de verdelende rechtvaardigheid een rol. Te denken valt bijvoorbeeld aan het algemene matigingsrecht van art. 6:109 BW (draagkrachtbeginsel) en de invloed van leeftijd op het al dan niet kunnen toerekenen van een onrechtmatige daad (art. 6:164 BW). Zie bijvoorbeeld Nieuwenhuis 2006a, p. 75-76; Nieuwenhuis 2006b, p. 14; Nieuwenhuis 2000, p. 207; Hesselink 2005, p. 107. Lord Steyn verwoordt het in een zaak over wrongfttl birth als volgt: 'The truth is that tort law is a mosaic in which the principles of corrective justice and distributive justice are interwoven', Zie Mc Farlane v. Tayside Health Board [2000] 2 AC 59.
Met de vereffenende, corrigerende of vergeldende (retributieve) rechtvaardigheid doel ik op het begrip zoals dat bekend is uit Aristoteles' Ethica Nicomachea. De (bijzondere) rechtvaardigheid kan worden onderverdeeld in de verdelende rechtvaardigheid en de vereffenende rechtvaardigheid.1 De vereffenende rechtvaardigheid kan weer worden onderverdeeld in de corrigerende of vergeldende rechtvaardigheid en de ruilrechtvaardigheid, afhankelijk van de vrijwilligheid van de uitwisseling.
De vereffenende (corrigerende of vergeldende) rechtvaardigheid is vanuit het oogpunt van de bescherming van de individuele rechten van de gelaedeerden van een schending van het mededingingsrecht van groot belang. Hoewel met behulp van privaatrechtelijke handhaving niet per definitie is af te dwingen dat schenders van het mededingingsrecht alle onrechtmatig behaalde winst afdragen of de ontstane maatschappelijke schade terugbetalen (maatschappelijke rechtvaardigheid), kan met behulp van privaatrechtelijke handhaving wel corrigerende of vergeldende rechtvaardigheid worden bereikt door de bescherming van de individuele rechten van de gelaedeerden.2 Zo hebben de gelaedeerden in ieder geval recht op compensatie van de geleden schade.
Deze compensatie kan door de gelaedeerden alleen met behulp van de privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht worden verkregen. De privaatrechtelijke handhaving heeft hier dan ook ten opzichte van de publiekrechtelijke handhaving een belangrijke rol te vervullen. Daarnaast kan worden gedacht aan het beëindigen van schendingen van het mededingingsrecht door middel van het opleggen van een rechterlijk verbod of gebod.