1.7.1 Dogmatische onderzoeksmethode

Zoals ik hierboven al schreef, heb ik voor het grootste deel de dogmatische onderzoeksmethode toegepast. Deze onderzoeksmethode heeft het geldende positieve recht als object van onderzoek. Dit positieve recht bestaat onder andere uit nationale en internationale wet- en/of regelgeving, jurisprudentie en commentaren in de literatuur (doctrine). Deze bronnen moeten worden ‘bewerkt’, leidend tot een beschrijving en uitleg (descriptief) en – vaak – een analyse en verbetervoorstellen (normatief). De coherentie en consistentie van het systeem staat daarbij voorop.1

Voor het beantwoorden van de centrale onderzoeksvraag is deze onderzoeksmethode het meest geschikt. Om uiteindelijk de factoren te (leren) kennen die relevant zijn bij het kiezen van de heffingsmethoden, moet het hele systeem van de heffingsmethoden in kaart worden gebracht. Tot nu toe is er geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de heffingsmethoden. Een uniforme definitie van wat heffingsmethoden zijn en waaruit ze bestaan, ontbreekt bijvoorbeeld. Het onderzoek richt zich daarom in eerste instantie op het ontstaan en het geven van een positiefrechtelijke beschrijving van de huidige Nederlandse heffingsmethoden. Van daaruit is het mogelijk om een verdieping aan te brengen in de vragen, zoals als: wat zijn de onderlinge verschillen, wat zijn de verschillen ten opzichte van elders in de wereld toegepaste heffingstechnieken en hoe worden keuzes gemaakt. Voor het rechtshistorische onderzoek naar het ontstaan van de huidige heffingsmethoden ben ik eerst zelf nagegaan welke belastingwetten tot nu toe zijn ingevoerd en welke heffingsmethoden daarbij zijn gekozen (zie ook de volgende paragraaf). Vervolgens heb ik aan de hand van parlementaire stukken en literatuur over bestaande en te wijzigen wetten onderzocht hoe de heffingsmethoden zich hebben ontwikkeld en hoe keuzes op dat vlak worden gemaakt. Dezelfde methodiek heb ik gehanteerd bij de deelonderzoeken naar de keuzes van heffingsmethoden door decentrale overheden en in het buitenland. Parlementaire stukken, literatuur en jurisprudentie vormen de belangrijkste bronnen voor het deelonderzoek naar de onderlinge verschillen tussen de heffingsmethoden (in Nederland en in het buitenland) en het verdiepende deelonderzoek op het vlak van het toezicht.