Einde inhoudsopgave
Rechten van polishouders bij portefeuilleoverdracht, juridische fusie en juridische splitsing door verzekeraars (O&R nr. 148) 2024/1.6
1.6 Overdracht van een verzekeringsportefeuille door een herverzekeraar
mr. A.M.M. Menken, datum 01-01-2024
- Datum
01-01-2024
- Auteur
mr. A.M.M. Menken
- JCDI
JCDI:ADS949761:1
- Vakgebied(en)
Verzekeringsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Kamerstukken II 2006/07, 31131, nr. 3, p. 2: “Hierna zullen levensverzekeraars, schadeverzekeraars en natura-uitvaartverzekeraars ook worden aangeduid met de term «directe verzekeraars».”
Op grond van art. 2:26a lid 3 Wft hoeven een levensverzekeraar, een natura-uitvaartverzekeraar en een schadeverzekeraar geen vergunning te hebben voor het uitoefenen van het bedrijf van herverzekeraar in de herverzekeringsactiviteit die correspondeert met hun “directe” verzekeringsactiviteit. Zij hebben op grond van art. 2:26a lid 1 Wft wel een vergunning nodig voor zover zij het bedrijf van herverzekeraar zouden uitoefenen met een andere herverzekeringsactiviteit. Zie over vergunningen verder hoofdstuk 8.7 van dit proefschrift.
Kamerstukken II 2006/07, 31131, nr. 3, p. 50. Voor de overdracht van “inkomende” herverzekeringen van een directe schadeverzekeraar zijn dus art. 3:114a Wft en de civielrechtelijke route van art. 6:159 BW beschikbaar. Onder een “inkomende” herverzekering van een directe schadeverzekeraar wordt een herverzekeringsovereenkomst verstaan waarvan die verzekeraar de risicodrager is. Het gaat hier dus om een overdracht van herverzekeringen door een schadeverzekeraar die naast zijn directe schadeverzekeringsbedrijf ook herverzekeringsactiviteiten uitoefent. Dit zal er ook de achtergrond van zijn dat in de model-advertenties van DNB voor de overdracht van schadeverzekeringen met toepassing van art. 3:114 Wft in de alinea waarin de verzekeringsportefeuille wordt omschreven expliciet wordt gesproken over overeenkomsten van schadeverzekering die behoren of behoord hebben tot het door de verzekeringsmaatschappij uitgeoefende directe schadeverzekeringsbedrijf (DNB Toelichting 2019, p. 20-21).
Kamerstukken II 2006/07, 31131, nr. 3, p. 49 en Meijer, in: T&C Verzekeringsrecht, art. 3:114a Wft. Op p. 49 wordt onder meer opgemerkt: “De bepaling laat onverlet de – in de praktijk veelvuldig voorkomende – mogelijkheid dat in de herverzekeringsovereenkomst wordt bedongen dat de overeenkomst kan worden opgezegd in geval van portefeuilleoverdracht. Met andere woorden: de verzekeraar die herverzekerd is bij een herverzekeraar en die bedongen heeft dat een portefeuilleoverdracht een grond voor opzegging is, heeft bij een portefeuilleoverdracht wel de mogelijkheid om de overeenkomst op te zeggen, maar wanneer hij niet opzegt, heeft hij niet de mogelijkheid te voorkomen dat de portefeuilleoverdracht plaatsvindt; zijn medewerking of instemming is niet vereist.”
De herverzekeringsovereenkomst bevat dan een tekst met de volgende strekking: “Neither party may assign any of its rights, duties or obligations under this agreement without prior written consent of the other party.” Een dergelijke bepaling wordt soms aangevuld met een uitzondering voor het geval van een overdracht van de herverzekeringsovereenkomst aan een groepsvennootschap van de herverzekeraar. De toevoeging “which consent shall not be unreasonably withheld or delayed” komt ook voor. De opzeggingsbepaling in de overeenkomst zal regelen dat de overeenkomst kan worden opgezegd bij schending van contractuele bepalingen.
Ook wel de “primaire verzekeraars” of “primary insurers” genoemd.
Zie met betrekking tot art. 6:159 BW hoofdstuk 3 van dit proefschrift.
Horeman, Tijdschrift voor Financieel Recht 2007/11-12, p. 348 besprak art. 3:114a Wft ten tijde van de invoering daarvan. Hij gaf aan dat het verstandig is in de herverzekeringsovereenkomst te regelen dat de overeenkomst kan worden opgezegd, ingeval de herverzekeringsovereenkomst met instemming van DNB wordt overgedragen maar zonder de toestemming van de herverzekerde. Hij merkte daarbij op dat het van belang is dan ook de gevolgen van een dergelijke opzegging voor ontvangen premie en eventueel opgebouwde reserves te regelen.
Inleiding
Een herverzekeraar is degene die zijn bedrijf maakt van het sluiten van herverzekeringen voor eigen rekening en het afwikkelen van die herverzekeringen.1 Herverzekeringen zijn verzekeringen waarbij risico’s worden overgedragen door de ene verzekeraar en geaccepteerd door een andere verzekeraar.2 Anders gezegd, een herverzekeraar sluit verzekeringsovereenkomsten waarbij een andere verzekeraar de polishouder is. Ook herverzekeraars kunnen hun verzekeringsportefeuille, of een deel daarvan, overdragen aan een andere verzekeraar. Een herverzekeraar die rechten en verplichtingen uit herverzekering wenst over te dragen aan een andere herverzekeraar, kan die overdracht met instemming van DNB doen plaatsvinden zonder medewerking of instemming van degenen die aan die herverzekeringen rechten kunnen ontlenen (art. 3:114a Wft). Ook een directe verzekeraar3 die tevens herverzekeringsactiviteiten verricht valt onder het begrip “herverzekeraar”.4Art. 3:114a Wft is dus mede van toepassing op directe verzekeraars die herverzekeringsactiviteiten verrichten en de daaruit voortvloeiende rechten en verplichtingen wensen over te dragen.5
Geen verzetrecht en geen opzegrecht op grond van de Wft voor de betrokken polishouder
In het geval van toepassing van art. 3:114a Wft hebben de betrokken polishouders (dus: de verzekeraars die herverzekeringsovereenkomsten hebben gesloten met de herverzekeraar) geen verzetrecht tegen de voorgenomen portefeuilleoverdracht aan een andere herverzekeraar. Anders dan bij de overdracht door een schadeverzekeraar hebben de betrokken polishouders na de overdracht ook geen opzegrecht op grond van de Wft. Het proces van overdracht met toepassing van deze Wft-regeling verloopt daarom als volgt:
Stap 1
De overdragende herverzekeraar verzendt de aanvraag van instemming aan DNB (art. 3:116 Wft) met een ontwerpovereenkomst en de ter toelichting dienende stukken.
Stap 2
DNB verleent de herverzekeraar instemming (“verklaring van geen bezwaar”) (art. 3:114a Wft).
Stap 3
De overdracht vindt plaats.
Stap 4
De overdragende herverzekeraar doet van de overdracht mededeling in de Staatscourant (art. 3:120 lid 1 Wft).
Bepalingen herverzekeringsovereenkomst van belang voor de bescherming van de polishouder van de herverzekeringsovereenkomst
Een herverzekeraar die zijn verzekeringsportefeuille (of een deel daarvan) wil overdragen, kan dat doen door middel van de toezichtrechtelijke route van art. 3:114a Wft. Hij kan in plaats daarvan echter ook kiezen voor de weg van contractsoverneming zoals beschreven in art. 6:159 BW. Dat ook deze civielrechtelijke route voor hem openstaat, blijkt uit het gebruik van het woord “kan” in art. 3:114a Wft.6
In de praktijk kiest de herverzekeraar die een portefeuilleoverdracht wil effectueren bij voorkeur voor de civielrechtelijke route. Ik veronderstel dat de achtergrond daarvan is, dat veelal in herverzekeringsovereenkomsten is opgenomen dat deze overeenkomst kan worden opgezegd in geval van een portefeuilleoverdracht waarbij die herverzekeringsovereenkomst wordt overgedragen.78 In geval van een portefeuilleoverdracht moet de overdragende herverzekeraar dan toch contact opnemen met de verzekeraars die een herverzekeringsovereenkomst met hem hebben gesloten9 om te bespreken of deze al dan niet van hun opzegrecht zoals opgenomen in de herverzekeringsovereenkomst gebruik willen maken indien de portefeuilleoverdracht plaatsvindt. Op grond van art. 6:159 BW is voor een contractsoverneming onder meer de medewerking van de wederpartij noodzakelijk. Omdat de herverzekeraar toch in contact moet treden met zijn wederpartijen/polishouders is het voor hem waarschijnlijk efficiënter maar meteen de weg van contractsoverneming zoals beschreven in art. 6:159 BW in te slaan.10 Bovendien zal het in geval van de overdracht van een portefeuille met herverzekeringsovereenkomsten meestal om een relatief klein aantal verzekeringsovereenkomsten gaan.
In die gevallen waarin de herverzekeringsovereenkomst kan worden opgezegd in geval van een portefeuilleoverdracht moet dan wel goed geregeld zijn hoe tussen partijen de financiële afwikkeling verloopt indien dat inderdaad gebeurt.11 Kortom, de verzekeraar die een herverzekeringsovereenkomst sluit doet er verstandig aan er zelf op toe te zien dat er beschermende bepalingen in deze overeenkomst zijn opgenomen voor het geval de herverzekeraar een portefeuilleoverdracht overweegt. In hoofdstuk 2.2.9 van dit onderzoek ga ik verder in op de overdracht van een verzekeringsportefeuille door een herverzekeraar. Daar bespreek ik de wijziging van de Wft waarbij toezicht op herverzekeraars werd ingevoerd, inclusief bepalingen over portefeuilleoverdracht.