2.4.6.2 Onredelijk bezwarend

176. Op grond van art. 6:233 aanhef en sub a BW is een beding in algemene voorwaarden vernietigbaar indien het, gelet op de aard en de overige inhoud van de overeenkomst, de wijze waarop de voorwaarden tot stand zijn gekomen, de wederzijdse kenbare belangen van partijen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk bezwarend is voor de wedpartij. Art. 6:235, art. 6:236 en art. 6:237 BW geven een nadere invulling aan deze vernietigingsgrond. Art. 6:235 BW bepaalt dat op de vernietigingsgrond geen beroep kan worden gedaan door bepaalde grote rechtspersonen. Art. 6:236 BW bevat een lijst met bedingen die worden geacht onredelijk bezwarend te zijn (zwarte lijst) en art. 6:237 BW bevat een lijst met bedingen die worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn (grijze lijst) in overeenkomsten gesloten met consumenten.

177. Afd. 6.5.3 BW kent dus verschillende regimes voor verschillende partijen.1 Voor consumenten is de bescherming het grootst. Zij kunnen algemene voorwaarden vernietigen via art. 6:233 BW en zij kunnen een beroep doen op de zwarte en grijze lijst van art. 6:236 en art. 6:237 BW. Kleine rechtspersonen kunnen algemene voorwaarden eveneens vernietigen via art. 6:233 BW, maar zij kunnen in principe geen beroep doen op de zwarte en grijze lijst. Grote rechtspersonen kunnen geen beroep doen op art. 6:233 BW. Zij kunnen wel een beroep doen op art. 6:248 lid 2 BW, indien een beding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.

178. Zoals eerder besproken moet nationale wetgeving onder omstandigheden richtlijnconform worden uitgelegd. De richtlijn betreffende oneerlijke bedingen bepaalt in art. 3 lid 1 dat een beding in een overeenkomst waarover niet afzonderlijk is onderhandeld, als oneerlijk wordt beschouwd indien het, in strijd met de goede trouw, het evenwicht tussen de uit de overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen van de partijen ten nadele van de consument aanzienlijk verstoort. Ingevolge art. 3 lid 3 bevat de richtlijn een indicatieve en niet uitputtende (zogenaamde blauwe) lijst van bedingen die als oneerlijk kunnen worden aangemerkt. Art. 4 geeft een nadere invulling aan de vernietigingsgrond. Ingevolge art. 4 lid 1 worden voor de beoordeling van het oneerlijke karakter alle omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst, alsmede alle andere bedingen van de overeenkomst of van een andere overeenkomst waarvan deze afhankelijk, in aanmerking genomen, rekening houdend met de aard van de goederen of diensten waarop de overeenkomst betrekking heeft. Ingevolge art. 6 lid 1 moeten lidstaten bepalen dat oneerlijke bedingen de consument niet binden.