5.11.5 Samenloop versterferfgenaam en legataris

De gronden van onwaardigheid en de herroeping van legaten wegens ondankbaarheid verschillen. De roept vragen op in de situatie dat een versterferfgenaam daarnaast een legaat verkrijgt op grond van een testament.

Indien een versterferfgenaam tot legataris is benoemd, geldt dat een misdraging die kan leiden tot ondankbaarheid om zijn legaat te verkrijgen niet noodzakelijkerwijs meebrengt dat hij ook onwaardig is. De gronden van ondankbaarheid zijn ruimer.1 De herroeping van het legaat hoeft daarbij niet te betekenen dat de ondankbare legataris, tevens versterferfgenaam, geen aanspraak meer kan maken op de gelegateerde goederen. Na de herroeping gaan de goederen vaak deel uit maken van de nalatenschap en kan de ondankbare legataris als versterferfgenaam de goederen alsnog verkrijgen. Alleen als de ondankbare legataris ook onwaardig is, wordt voorkomen dat hij op die goederen nog zijn versterfaanspraken kan laten gelden.2

Andersom geldt dat de gedragingen die leiden tot onwaardigheid een grond vormen voor herroeping van een legaat wegens ondankbaarheid. De gedraging kan gekwalificeerd worden als aanslag op het leven van de erflater dan wel als mishandelingen, misdrijven of grove beledigingen van de erflater. Het legaat is echter niet automatisch herroepen. Er dient wel tijdig een vordering tot herroeping te worden ingesteld.3

Bij onwaardigheid wegens een (poging tot een) feit dat de dood van de erflater tot gevolg heeft, is vergeving niet mogelijk.4 Het slachtoffer kan wel – mits hij niet is overleden – de onwaardige alsnog bij legaat bevoordelen. Deze bevoordeling heft de onwaardigheid niet op en doet de versterfaanspraken niet herleven. Het zal een bevoordeling zijn zoals aan een derde. Dat brengt mee dat het legaat voor inkorting vatbaar is als het beschikbare deel wordt overschreden.5 Onwaardigheid betekent dus niet, in tegenstelling tot de Nederlandse regeling, dat de onwaardige geen enkel voordeel mag genieten uit de nalatenschap.6