7.2 Inzage, afschrift of uittreksel

In de literatuur komen de woorden 'inzage, afschrift of uittreksel' alleen maar aan de orde bij de vraag of het bewijsbeslag op grond van dit artikel mogelijk is. Hoyng heeft daarover opgemerkt dat geschriften in Nederland gemakkelijker verdwijnen dan getuigen en is van mening dat om die reden bewijsbeslag moet worden toegestaan.1 Dit houdt dan in dat conservatoir beslag wordt gelegd op bepaalde (originele) bewijsstukken ter voorkoming dat deze verdwijnen. Gelet op deze reden voor het bewijsbeslag lijkt het voor de hand te liggen dat eveneens om sequestratie wordt verzocht. Na Barendrecht en Van den Reek en Hoyng is het in de literatuur even stil geweest over dit bewijsbeslag, maar Wesseling-van Gent heeft er weer de nodige aandacht aan besteed.2 Zij merkt op dat art. 843a Rv ook wordt gebruikt als juridische grondslag voor een bewijsbeslag.3

Uit de rechtspraak blijkt dat deze simpele woorden 'inzage, afschrift of uittreksel' toch ook vragen kunnen oproepen. Volgens de rechtbank Zwolle moet, gelet op deze woorden, een vordering tot afgifte worden afgewezen. Uit wetsgeschiedenis noch jurisprudentie valt volgens deze rechtbank af te leiden dat met inzage, afschrift of uittreksel ook afgifte wordt bedoeld.4 De rechtbank Dordrecht is daarentegen van oordeel dat waar bewijsbeslag is gelegd, art. 843a Rv onder bepaalde omstandigheden recht geeft afgifte te vorderen van bepaalde bescheiden.5 Het hof Den Bosch oordeelt eveneens dat onder omstandigheden een vordering tot afgifte onder `inzage' kan worden gebracht.6 Linssen merkt hierover op dat de verwezenlijking van de ratio van art. 843a Rv soms juist een verplichting tot (tijdelijke) afgifte vergt.

In par. 7.1.1 is het Observatiearrest7 aan de orde geweest en de opvatting van Vranken dat niet valt uit te sluiten dat op grond van dit arrest kan worden geconcludeerd dat een vordering tot afgifte van materiaal om het te vernietigen alle perken van de exhibitieplicht te buiten gaat. Art. 843a Rv kan geen grond voor een dergelijke vordering zijn. Uit HR 11 juli 20088 kan wel worden geconcludeerd dat een vordering tot afgifte voor vernietiging wel mogelijk is. In die zaak oordeelt de Hoge Raad in overweging 3.8.6 over een op art. 6:162 BW gebaseerde vordering tot vernietiging van onder meer persoonsgegevens dat de eisende partij (De Telegraaf) desnoods opnieuw bij de burgerlijke rechter een bevel tot vernietiging of verbod tot gebruik van de informatie kan vorderen.

Het feit dat in een enkele uitspraak afgifte wordt gelast, doet de vraag rijzen of inzage van of in DNA kan worden verzocht, zodat ik hier ook enkele 'bloed-en/of DNA-uitspraken' de revue laat passeren.

In HR 22 september 20009 gaf de rechtbank ambtshalve een bevel tot DNA-onderzoek. Het hof is van oordeel dat de toenmalige art. 221 en 182 lid 1 Rv (nu respectievelijk 194 en, min of meer, 284 Rv) grondslag voor zo'n bevel vormen. De Hoge Raad is van oordeel dat het de rechter vrijstaat om een deskundigenonderzoek te bevelen, ook als het gaat om verkrijging van bewijs tegen de man, waarbij geoordeeld kan worden dat de inbreuk op de lichamelijke integriteit van de man die wordt veroorzaakt door een DNA-onderzoek gerechtvaardigd is. Niemand rept over art. 843a Rv, maar eigenlijk is hier uiteindelijk sprake van het krijgen van inzage in bepaalde gegevens.

In een zaak waarin de man een verzoek heeft ingediend tot ontkenning van het vaderschap, bepaalt het hof in een tussenbeschikking dat een DNA-onderzoek dient plaats te vinden. De moeder weigert mee te werken en het hof legt zich daar bij neer. In zijn conclusie schrijft Langemeijer dat als een partij niet vrijwillig meewerkt aan een DNA-onderzoek, er geen mogelijkheid is om deze medewerking af te dwingen. Ook al is de inbreuk op het lichaam gering (wangslijm afnemen), het blijft een aantasting van het lichaam waarvoor art. 11 Gw een wettelijke basis vereist. De Hoge Raad deelt die mening en overweegt dat het verlenen van medewerking aan een DNA-onderzoek niet rechtens afdwingbaar is.10