2.6.4 Vervalsen

Uit de woorden van minister Polak dat het bij artikel 4:3 lid 1 sub e BW ‘niet uitsluitend gaat en ook niet uitsluitend behoort te gaan om strafbare handelingen’1 volgt dat het begrip vervalsen niet tot strafrechtelijk vervalsen is beperkt. Hoe het begrip civielrechtelijk moet worden ingekleurd, wordt daarbij niet aangegeven. Gelijk als bij het verduisteren en vernietigen van een uiterste wil, moet ook hier worden aangenomen dat de gedraging opzettelijk moet zijn verricht. Voorwaardelijk opzet daaronder begrepen. De gedachte daarachter berust op dezelfde grond. Het strookt niet met de ratio van onwaardigheid om het per ongeluk vervalsen van een uiterste wil te sanctioneren met onwaardigheid.2

Strafrechtelijk wordt bij valsheid in geschrifte (art. 225 Sr) onderscheid gemaakt tussen vervalsen en valselijk opmaken. Onder vervalsen wordt verstaan een geschrift zodanig veranderen dat zijn oorspronkelijke inhoud wordt gewijzigd. Met andere woorden: het geschrift anders doen worden dan het was. Dat kan geschieden door iets weg te halen, bij te voegen of wijzigen.3 Het valselijk opmaken wordt onderscheiden in twee vormen: materiële valsheid en intellectuele valsheid.4 Bij de materiële variant is het de bedoeling te doen voorkomen alsof het geschrift afkomstig is van een ander dan de werkelijke schrijver.5

Artikel 4:3 lid 1 sub e BW spreekt niet over het valselijk opmaken van een uiterste wil. Naar mijn mening moet aan deze gedraging eveneens de gevolgtrekking van onwaardigheid worden verbonden. Het valselijk opmaken van een notarieel testament is moeilijk voorstelbaar. Dit komt doordat een notaris het testament opstelt en het testament vervolgens in het Centraal Testamentenregister wordt geregistreerd. Uit dit register blijkt wie een testament heeft gemaakt, op welke datum en bij welke notaris. Het valselijk opmaken van een codicil, nood- of buitenlands testament is daarentegen terdege een mogelijkheid. Om die reden verdient het de voorkeur om het valselijk opmaken van een uiterste wil aan artikel 4:3 lid 1 sub e BW toe te voegen.