3.2.3 Daderschapsbegrip

De derde notie is het daderschap. Het daderschapsbegrip hangt nauw samen met het handelingsbegrip. De dader is degene die de handeling verricht of nalaat te verrichten. Aangezien traditioneel werd uitgegaan van een fysiek persoonsbegrip en een fysiek handelingsbegrip, werd de dader omschreven als de ‘fysiek handelende’,1 oftewel ‘een redelijk-zedelijk wezen’.2 Ik citeer Schut:

Het toenemend aantal rechtspersonen in de samenleving4 stelde het fysiek daderschapsbegrip ter discussie. De bedrijfsmatige rechtspersoon is immers geen ‘redelijk-zedelijk wezen’ met een eigen wil, dat een handeling kan verrichten. Uitgaande van een fysiek daderschapsbegrip kan een rechtspersoon niet zelf dader zijn van een onrechtmatige daad en daarom niet op grond van art. 6:162 BW aansprakelijk worden gehouden. Art. 6:162 roept immers de schadevergoedingsverplichting voor eigen onrechtmatig handelen in het leven en niet voor het handelen van anderen.5

De oplossing moet gevonden worden in het juridisch daderschapsbegrip.6 De dader is degene die juridisch handelt. Daderschap is, met andere woorden, een normatief begrip.7 Uitgaande van dit juridisch daderschapsbegrip bestaat er geen aanleiding om een onderscheid te maken tussen werkelijk en fictief daderschap.8 De (rechts)persoon die voldoet aan het juridisch daderschapscriterium (oftewel: het juridisch handelingsbegrip) kan aangemerkt worden als dader. De persoon die fysiek, maar niet juridisch, handelt, is de fysiek verrichter of de actor.9

De Hoge Raad heeft in het arrest Kleuterschool Babbel het criterium geformuleerd op basis waarvan geoordeeld kan worden dat een rechtspersoon zelf juridisch handelt: als een gedraging in het maatschappelijk verkeer heeft te gelden als eigen gedraging van de rechtspersoon.10 Dit staat bekend als het ‘Babbel-criterium’. In de volgende paragraaf wordt kort stilgestaan bij de totstandkoming van dit criterium.