4.4.2.1 Juridische achtergrond

Het beginsel van een coherente ordening van regelgeving vereist volgens Pope-lier enerzijds dat een algemeen kader voorhanden is waarbinnen een regel kan worden gesitueerd en anderzijds dat een regel op zich, of geplaatst naast een andere rechtsregel, geen tegenstrijdigheden mag bevatten en in overeenstemming is met hogere regelgeving.1 In de Nota Zicht op wetgeving wordt in dit verband gesproken over de rechtmatigheid en onderlinge afstemming van regels.2

Fuller onderscheidt in dit kader twee beginselen, namelijk de algemeenheid van regelgeving en het verbod van tegenstrijdige regelgeving.3 De algemeenheid van regelgeving vereist het bestaan van een objectieve rechtsorde. Door andere auteurs wordt dit beginsel niet als zodanig erkend. Popelier is van mening dat het beginsel in de recentere rechtsleer veeleer wordt teruggevonden als vereiste van materiële gelijkheid en individuele rechtsbedeling.4 Het beginsel van individuele rechtsbedeling wordt door Van der Vlies als zelfstandig beginsel van behoorlijke regelgeving beschouwd. Zij verstaat hieronder dat zoveel mogelijk moet worden voorzien in de mogelijkheid om recht te doen aan de bijzondere omstandigheden van het geval.5

Voor het maken van een keuze uit het in deel I geschetste instrumentarium speelt slechts de eis dat overgangsrecht in overeenstemming moet zijn met hogere regelgeving een rol. Uit dit vereiste zal ik in par. 4.4.2.2. dan ook een beginsel van behoorlijk overgangsbeleid afleiden.

De vereisten dat een algemeen kader voorhanden is waarbinnen de regel kan worden gesitueerd en dat tegenstrijdigheden binnen de regel moeten worden voorkomen, zijn geen beginselen die de medebepalend zijn voor de keuze van een bepaald overgangsregime, maar hebben slechts betrekking op de kwaliteit van een overgangsmaatregel. Het beginsel van de individuele rechtsbedeling speelt evenmin een rol. Bij het ontwerpen van overgangsrecht kan slechts tot op zekere hoogte rekening worden gehouden met de omstandigheden van het individuele geval. Dit komt aan de orde in par. 5.2.4.1. Het beginsel van individuele rechtsbedeling zal ik daarom niet herformuleren tot een zelfstandig beginsel van behoorlijk overgangsbeleid.