8.2.0

In het verleden heeft vooral het socialezekerheidsrecht gefungeerd als aanjager van het denken over re-integratie. Als er al wetgeving tot stand kwam, was dat in het kader van sociale zekerheid, bijvoorbeeld de oorlogsslachtofferzorg of de armenzorg. In 1846 besprak de Duitse theoloog en staatsrechtgeleerde Franz Josef von Buß bijvoorbeeld:

In arbeidsrechtelijk verband is de ontwikkeling van re-integratie net als in Nederland vooral gelopen via rechtspraak. Alleen § 617 BGB bepaalt van oudsher dat de ‘werkgever’ heeft te zorgen voor verpleging en medische behandeling van inwonend personeel. Omdat de arbeidsovereenkomst veelal primair als civielrechtelijke overeenkomst wordt gezien, zijn lange tijd niet veel verdere nevenverplichtingen rond re-integratie tot stand gekomen.

Eerder heb ik al genoemd dat de notie van Rehabilitation in Duitsland van oudsher veel breder was dan alleen terugkeer naar het werk. Dat aspect is de ‘berufliche Rehabilitation’ maar veel aandacht bestaat voor de ‘medizinische Rehabilitation’. Het herstel van de gezondheid, met medische hulp en vaak in een instelling, kreeg de nadruk. Toch is rond de vorige eeuwwisseling al wel (mondjesmaat) aandacht geweest voor re-integratie op het werk. In het Krankenversicherungsgesetz van 1892 werd bijvoorbeeld mogelijk gemaakt dat een zieke werknemer die na afronding van de medische behandeling arbeidsgeschikt was, langzaam zijn werk weer mocht opbouwen met financiële ondersteuning. In het Unfallversicherungsgesetz van 1900 werd voor het eerst neergelegd dat verbetering van ‘Erwerbsfähigkeit’ vóór uitkering gaat, wat tot de dag van vandaag een principe van het Duitse socialezekerheidsrecht is (‘Reha vor Rente’). Op grond van de Reichsversicherungsordnung van 1911 ten slotte konden aan zieke werknemers na hun behandeling hulpmiddelen ter beschikking worden gesteld om de arbeidsgeschiktheid ‘herzustellen oder zu erhalten’.2