2.7.4.1 C(C)CTB

Op 16 maart 2011 kwam er een voorstel van de Europese Commissie om een Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB) in te voeren.1 De bedoeling van de CCCTB is vereenvoudiging van de belastingregels, een vermindering van de administratieve lasten en het opruimen van belastingobstakels voor ondernemingen die grensoverschrijdend opereren.2 Deze “Europese vennootschapsbelasting’’ had als belangrijkste kenmerken een geharmoniseerde belastinggrondslag, vrijwillige deelname (bedrijven kunnen er voor kiezen), één loket bij één Belastingdienst waar ondernemingen hun aangifte vennootschapsbelasting konden indienen en een verdeelsleutel aan de hand waarvan de geconsolideerde winst tussen de lidstaten zou moeten worden verdeeld.3 De tarieven zouden niet worden geharmoniseerd. In Nederland en Duitsland werden uiteraard de mogelijkheden van de CCCTB onderkend, maar beide landen zagen ook nadelen. Het Nederlandse kabinet maakte zich met name zorgen over de bijkomende administratieve lasten voor de overheid, omdat bij invoering van een CCCTB twee belastingsystemen gehanteerd zouden moeten worden. Daarnaast was vooral de wijze waarop de verdeelsleutel is vormgegeven een struikelblok. Volgens het kabinet pakt deze nadelig uit voor Nederland.4 In Duitsland waren er met name de nodige twijfels omtrent de mogelijkheid tot grensoverschrijdende consolidatie (wat dus ook grensoverschrijdende verliesverrekening inhoudt).5 Uiteindelijk bleef het CCCTB plan in de ijskast liggen tot 17 juni 2015. Op die dag presenteerde de Europese Commissie een actieplan voor een herziening van de vennootschapsbelasting in de Europese Unie.6 Een belangrijk onderdeel van het actieplan was de herintroductie van de CCCTB. Gezien de discussie omtrent belastingontwijking door (multinationale) ondernemingen, zag de Europese Commissie draagvlak voor een herintroductie. Nederland reageerde niet al te happig en het kabinet gaf te kennen dat in internationaal verband actief moet worden gewerkt aan het tegengaan van grondslagerosie door op kritieke punten – daar waar verschillen tussen belastingstelsels worden misbruikt - tot harmonisatie te komen, zonder dat daarmee een volledige grondslagharmonisatie wordt beoogd.7 Op 25 oktober 2016 heeft de Europese Commissie de plannen voor de CCCTB geherlanceerd.8 Om snel vooruitgang te kunnen boeken, is de CCCTB opgesplitst in twee stappen, namelijk eerst overeenstemming bereiken over een gemeenschappelijke heffingsgrondslag (CCTB) en vervolgens zou kort daarna de consolidatie kunnen worden ingevoerd (CCCTB). De Commissie geeft verder aan dat dankzij de CCCTB vennootschappen voor het eerst over één enkel “rulebook’’ zullen beschikken voor de berekening van hun belastbare winsten in de gehele EU. Anders dan het eerdere voorstel van 2011 zal het nieuwe vennootschapsbelastingstelsel verplicht zijn voor grote multinationale groepen. Op die manier wordt volgens de Commissie gewaarborgd dat vennootschappen met een mondiale omzet van meer dan € 750 miljoen per jaar worden belast waar zij hun winsten daadwerkelijk behalen. Het is de vraag of alle lidstaten nu wel overtuigd zullen zijn van het (Europese) belang om tot een Europese vennootschapsbelasting te komen. Zowel Duitsland9 als Nederland reageerde kritisch en het kabinet in Nederland liet vanwege het trekken van een zogenoemde “gele kaart’’ dat ook expliciet blijken.10 De welwillendheid zal wellicht nog wel wat toenemen (met name bij kleinere EU-landen) nu de Europese Commissie heeft laten doorschemeren open te staan om de verdeelsleutel te herzien.11

De nieuwe Duitse regering (CDU, CSU en SPD) heeft in het op 7 februari 2018 gepubliceerde regeerakkoord laten weten de CCCTB (dus ook geconsolideerd) wel te ondersteunen en voorstander te zijn van minimum vastgestelde (vennootschapsbelasting)tarieven. Daarnaast wil Duitsland samen met Frankrijk het voortouw nemen en (wederom) het initiatief nemen tot een gemeenschappelijke (vennootschapsbelasting)grondslag.12