Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/15.4.3.4.2:15.4.3.4.2 Formeel en feitelijk verhoor

Nemo tenetur in belastingzaken (FM nr. 150) 2017/15.4.3.4.2

15.4.3.4.2 Formeel en feitelijk verhoor

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Bij een formeel verhoor, dat wil zeggen een verhoor na oproeping door de inspecteur1, is aanstonds duidelijk dat verklaringen worden gevraagd ter voorbereiding van een boetebesluit. Het verhoren van belastingplichtigen door de inspecteur doet zich in de praktijk nauwelijks voor.2 Gelet op vorenstaande kan ook zonder oproeping sprake zijn van een verhoor in de zin van art. 5:10a Awb. Dergelijke (feitelijke) verhoorsituaties zullen zich vooral voordoen wanneer de inspecteur lopende een ‘normaal’ toezichtsonderzoek ex art. 47 e.v. AWR naast heffingsvragen ook boetevragen aan de betrokkene stelt.3 Bijvoorbeeld tijdens een (telefoon)gesprek of in een vragenbrief. Ook andere situaties zijn denkbaar. Vgl. de hoorplicht bij zware boetes op de voet van art. 67pa AWR jo. art. 5:53, lid 3 Awb, op grond waarvan de boeteling in de gelegenheid wordt gesteld om zijn zienswijze op de tegen hem ingebrachte beschuldigingen naar voren te brengen voordat aan hem een boete wordt opgelegd. Voorstelbaar is dat de inspecteur dan (terloops) vragen stelt over de betrokkenheid bij het beboetbare feit.4 Ik wijs in dit verband ook op art. 41 AWR. Daarin is vastgelegd dat degene die wordt opgeroepen om de inspecteur mondeling inlichtingen en gegevens te verstrekken en zich voor het onderhoud met de inspecteur laat vertegenwoordigen, desgevraagd gehouden is de vertegenwoordiger te vergezellen.5

Dat (ook) in deze feitelijke verhoorsituaties art. 5:10a Awb toepassing vindt, is mijns inziens buiten twijfel. Was dit anders, dan zou de inspecteur het boeterechtelijk zwijgrecht (en de daarmee verband houdende cautieplicht; zie § 17.3.2 hierna) kunnen frustreren door weg te blijven van een – voor de betrokkene kenbare – verhoorsituatie (na oproeping).

Invulling verhoorbegrip door andere hoogste rechtscolleges

Welke invulling de belastingkamer van de HR aan het verhoorbegrip van art. 5:10a Awb in fiscale boetezaken geeft, is vanwege het ontbreken van uitspraken daarover niet duidelijk. Verwacht mag worden dat zij met een schuin oog zal kijken naar andere hoogste rechtscolleges die over bestuurlijke boetegeschillen moeten oordelen, zoals de CRvB en het CBb. Omdat de wetgever bij de formulering van het boeterechtelijk zwijgrecht aansluiting heeft gezocht bij het strafrechtelijk zwijgrecht in art. 29 Sv, is waarschijnlijk dat de HR ook acht zal slaan op de invulling van het verhoorbegrip in de strafrechtspraak.6 Een dergelijke aansluiting zou in bestuurlijke boetezaken overigens niet voor het eerst zijn.7

Hier past wel de kanttekening dat het strafrechtelijk zwijgrecht op onderdelen verschilt van het boeterechtelijk zwijgrecht (zie § 15.4.4 hierna) en – belangrijker – een opsporingsambtenaar in belastingzaken zijn onderzoek in de regel enkel zal richten op de vaststelling of sprake is van een fiscaal delict (en niet ook de vaststelling van de verschuldigde belasting). Zodoende zal in fiscale strafzaken veel vaker dan in fiscale boetezaken sprake zijn van een voor de verdachte aanstonds kenbare verhoorsituatie. Die mag immers gevoeglijk ervan uitgaan dat alle vragen van de opsporingsambtenaar zijn gericht op opsporing en/of vervolging.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.