2.5 De tweede ontwikkeling: het Forumbank-arrest (HR 21 januari 1955)

De eerste vraag die men zich bij het duiden van het arrest van de Hoge Raad van 21 januari 1955 inzake Forumbank1 dient te stellen, is de vraag of dit arrest wel een ontwikkeling markeert. Afgaande op de tegenwoordige literatuur lijkt dit wel het geval te zijn. Het Forumbank-arrest wordt tegenwoordig aangehaald als de bron voor de rechtsregel dat de AVA niet de bij wet en statuten getrokken grenzen van haar bevoegdheden mag overschrijden.2 Hiermee wordt impliciet de indruk gewekt dat een dergelijke bevoegdheidsoverschrijding door de AVA vóór de datum van het Forumbank-arrest wel zou zijn toegestaan. Ook wordt het arrest ingeroepen als grondslag voor het leerstuk van de bestuurszelfstandigheid, dat wil zeggen het idee dat het bestuur van een N.V. binnen de wettelijke en statutaire grenzen van zijn taak niet gebonden is aan instructies van de AVA, de RvC of een ander orgaan van de vennootschap.3 Ook dit doet veronderstellen dat de situatie voor 1955 een andere was, wat afgaande op de in 1946 door Van der Grinten in zijn eerste bewerking van het Handboek gemaakte opmerkingen over dit onderwerp op het eerste gezicht ook aannemelijk lijkt.4 Tot slot wordt het Forumbank-arrest door bepaalde schrijvers als een van de bepalende factoren voor de verschuiving in juridische duiding van de N.V. beschouwd waarbij de contractuele opvatting van de N.V. als bijzondere vorm van maatschap gaandeweg is verlaten voor een institutionele opvatting (zie hierna §2.6).5 Bij nadere beschouwing blijkt dat het belang van het Forumbank-arrest voor de toenmalige rechtsontwikkeling enigszins kan worden gerelativeerd. Wellicht kan hiermee ook meteen worden verklaard waarom het vier jaar heeft geduurd voordat de uitspraak destijds is gepubliceerd.