11.2.6.1 Beperkt zwijgrecht en cautie

In situaties waarin er materieel sprake is van een ‘verhoor’, en de potentiële boeteling door het bestuursorgaan wordt ondervraagd met het oog op een op te leggen boete, bepaalt art. 5:10a Awb dat hij niet verplicht is om ten behoeve daarvan verklaringen omtrent de overtreding af te leggen. Voorafgaand aan het verhoor moet hem dat bovendien worden medegedeeld: het ‘stellen van de cautie’ houdt in dat de boeteling, voordat aan hem vragen worden gesteld die de boete betreffen, nog eens expliciet wordt gewezen op het recht om zich te onthouden van het geven van antwoorden. Voor de beroepsfase is het equivalent van deze bepaling in art. 8:28a Awb uitgewerkt. Op grond van die bepaling hoeft de boeteling geen verklaringen over het beboetbare feit af te leggen tegenover de rechter en waarschuwt de rechter hem tevens vooraf dat hij niet tot antwoorden verplicht is.

De reikwijdte van dit gecodificeerde zwijgrecht is in meerdere opzichten beperkt. In de eerste plaats strekt het zich slechts uit tot het afleggen van ‘verklaringen’.1 In de tweede plaats betreft het louter vragen die betrekking hebben op de boete als zodanig (zuivere boetevragen). Gemengde vragen, waaronder begrepen vragen inzake de heffing die kunnen doorwerken naar de (grondslag voor de) boete, lijken op grond van de wettekst buiten het zwijgrecht te vallen. In de derde plaats moet er sprake zijn van een verhoorsituatie. Onderstaand ga ik nader in op enkele facetten van het gecodificeerde zwijgrecht.