Wilsdelegatie in het erfrecht (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel Recht) 2014/I.3.4.4:I.3.4.4 Voorkomen van ongewenste vermogensconcentratie

Wilsdelegatie in het erfrecht (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel Recht) 2014/I.3.4.4

I.3.4.4 Voorkomen van ongewenste vermogensconcentratie

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Naast het waarborgen van de testeervrijheid en het beschermen van de versterferfgenamen signaleert Grossfeld nog een ‘functie’ van het Drittbestimmungsverbot, te weten: het voorkomen van een ongewenste vermogensconcentratie. Wilsdelegatie zou een ‘Verewigung des Erblasserswillens’ en daarmee ‘sozial unerwünschten Vermögenskonzentration’ in de hand kunnen werken.1 De vraag kan worden gesteld of dit inderdaad zo is en of Drittbestimmung niet juist ook kan leiden tot een versplintering van vermogen.2

Zoals in paragraaf 1.3.4.2 aan bod is geweest, ontleent Grossfeld deze ‘functie’ van het Drittbestimmungsverbot aan de Franse revolutie. Een revolutie waarin de vermogensconcentratie van adellijke families in Frankrijk erfrechtelijk is aangepakt. Grossfeld merkt op dat:

‘Der Einfluβ solcher Gedankengänge [dat een Drittbestimmungsverbot ertoe dient om ongewenste vermogensconcentratie te voorkomen, toev. NB] auf die Regelung des § 2065 BGB ist nicht unmittelbar nachweisbar.’3

Toch is hij van mening dat het BGB mede door de ideeën van de Franse revolutie is beïnvloed. En stelt hij dat:

‘Die Erhaltung von Vermögenseinheiten ist nicht das Ziel des Bürgerlichen Gesetzbuches.’4

Grossfeld beroept zich hierbij op enkele voorschriften uit het BGB die zijns inziens versplinterend werken, zoals de regeling van de legitieme en erfrechtelijke bepalingen die een termijn van maximaal dertig jaren kennen.5 Door Sens en Halding-Hoppenheit wordt evenwel terecht opgemerkt dat de bepaling die door Grossfeld worden genoemd niet op het versplinteren van vermogen zien. De legitieme portie is namelijk in het leven geroepen omwille van de bescherming/verzorging van afstammelingen en termijnen van dertig jaren (zoals § 2162 BGB)6 kunnen er bijvoorbeeld zijn ten genoegen van het rechtsverkeer.7 Dat het argument om het Drittbestimmungsverbot te zien als een middel om vermogensconcentratie te voorkomen thans niet sterk is, geeft Grossfeld evenwel ook zelf toe:

‘Man bedarf aber die durch die Auswahlbefugnis des Dritten herbeigeführte Konzentrationswirkung nicht überschätzen. Zudem erscheint der sozialpolitische Gedanke einer mechanischen aufsplitterung durch das Erbrecht als nicht mehr ganz überzeugend. Der Grund dafür liegt darin, daβ sich seit dem Ende des neunzehnten Jahrhunderts die wirtschaftlichen Voraussetzungen gewandelt haben. Heute ist die Zerschlagung durch das Erbrecht eher geeignet, die Unternehmenskonzentration zu fördern als zu hindern.’8

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.